نقش حلقه روشنفكري فرح پهلوي در تحولات سياسي اجتماعي معاصر

عليرضا آقاحسيني  

مجله دانشكده علوم اداري و اقتصاد، شماره 41، تابستان 1385  ص 113

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 280kb]    

وقايع و حوادث مهمي چون حركت دانشجویي ماه مه سال 1968 در فرانسه، زوال كمونيزم، فروپاشي نظام آپارتايد در آفريقاي جنوبي و خيزش هاي اسلامي در گوشه و كنار دنيا موجب شد كه شك و ترديدهاي جدي در توان نظريه پردازيهاي مسلط علوم انساني اعم از سنت ماركسيستي و مدل نوسازي ليبرال بوجود آيد. انديشمندان و متفكران عصر پسامدرن ضمن اينكه عميقاً وامدار روشنگريهاي تحليلي هر دو سنت مسلط بوده اند، تلاش نموده اند نوعي ساز و كار تحليلي جديدي را آغاز نمايند كه ريشه هاي منازعات سياسي و اجتماعي را نه در تعيين كنندگي هاي اقتصادي بلكه در عرصه سياست و فرهنگ جستجو كنند. در اين الگوي جايگزين، آنها اهتمامي ويژه نسبت به تدوين و تشكيل نظامهاي هويت نشان داده اند به گونه اي كه نقش كليدي روشنفكران و ارباب معرفت در پيدايش و رواج نظام هاي هويت مورد تأكيد قرار گرفته است.

مقاله حاضر در دو بخش تدوين شده است: بخش اول ناظر بر تبيين اجمالي از ساز و كار دروني گفتمان به عنوان يك روش و شيوه تحليل است. بخش دوم ضمن سود بردن از اصول تجزيه و تحليل گفتمان تلاش دارد نقش روشنفكران را در عرصه توليد و تدوين نظامهاي گفتماني مورد توجه قرار دهد.

کليدواژگان:انتقال گرايي، استراتژيهاي توسعه يابنده، گفتمان، هويت، فروپاشي، روشنفكران اندام وار.

 - نقش مؤلفه هاي برنامه درسي پنهان در هويت علمي دانشجويان

دكتر بهروز مهرام ، دكتر پرويز ساكتي ، دكتر اكبر مسعودي ، دكتر محمود مهرمحمدي  

فصلنامه مطالعات برنامه درسي، شماره 3، پاييز 1385  ص 3

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 475kb]    

اين مطالعه كه با هدف بررسي تحول هويت علمي در ميان دانشجويان دانشگاه فردوسي مشهد انجام گرفته است، داراي دو مرحله كمي و كيفي است. در مرحله اول، 289 نفر از دانشجويان سه رشته علوم تربيتي - شيمي و مهندسي برق كه در سه مقطع ترم 1- ترم 4 و 5 - و ترم آخر به تحصيل اشتغال داشته اند، انتخاب شده و هويت علمي آنان مورد بررسي و مقايسه قرار گرفته است. پس با بهره گيري از مدل پژوهش خبرگي و نقادي آيزنر و با استفاده از مشاهده و مصاحبه، نقش هر يك از مولفه هاي برنامه درسي در كاهش اين هويت مورد بررسي قرار گرفته است. مولفه هاي استاد، دانشجو، مكان فيزيكي، روش تدريس، ارزش يابي، محتوا و قوانين و مقررات، از جمله عوامل برنامه، درسي هستند كه نقش آنها در كاهش هويت علمي دانشجويان مورد كاوش قرار گرفته است.

کليدواژگان:برنامه درسي، هويت علمي، دانشگاه فردوسي مشهد

 شمول گرايي اخلاقي و ويژه نگري جماعتي

دكتر مهدي براتعلي پور  

فصلنامه دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران، شماره 73، پاييز 1385  ص 61

 چکيده   

طي سه دهه گذشته، برخي از فيلسوفان اخلاقي جديد، موسوم به جماعت گرايان، با احياء اخلاقي فضيلت مدار ارسطويي، ديدگاه هاي اخلاقي و سياسي ليبراليسم فايده گرا و نوكانتي را مورد شديدترين انتقادات قرار داده اند. اين آموزه با تاكيد بر اهميت روان شناختي، اخلاقي و سياسي وابستگي به جوامع، بر اين باور است كه داوري ها و استدلال هاي اخلاقي بايد از متن سنت ها و برداشت هاي فرهنگي نشات گيرد. در اين نوشتار نشان خواهيم داد كه اين انديشه با تعهد همزمان به دو مفهوم اخلاق فضيلت مدار و هويت هاي جماعتي دچار تناقض گرديده است، زيرا مفهوم نخست، اولا، با ارجاعي كه در اين انديشه به عينيت گرايي ارسطويي در حوزه اخلاق داده مي شود، ثانيا، دفاعي كه توسط حاميان آن جهت رهايي از اتهام نسبي گرايي صورت مي گيرد، بالمآل ناچار است به گونه اي شمول گرايي اخلاقي- ولو در مفاهيم كم مايه اخلاقي- برگشت داده شود، در حالي كه مفهوم دوم، يعني هويت هاي جماعتي پيامد ويژه نگري اخلاقي است.

كليد واژه: طي سه دهه گذشته، برخي از فيلسوفان اخلاقي جديد، موسوم به جماعت گرايان، با احياء اخلاقي فضيلت مدار ارسطويي، ديدگاه هاي اخلاقي و سياسي ليبراليسم فايده گرا و نوكانتي را مورد شديدترين انتقادات قرار داده اند. اين آموزه با تاكيد بر اهميت روان شناختي، اخلاقي و سياسي وابستگي به جوامع، بر اين باور است كه داوري ها و استدلال هاي اخلاقي بايد از متن سنت ها و برداشت هاي فرهنگي نشات گيرد. در اين نوشتار نشان خواهيم داد كه اين انديشه با تعهد همزمان به دو مفهوم اخلاق فضيلت مدار و هويت هاي جماعتي دچار تناقض گرديده است، زيرا مفهوم نخست، اولا، با ارجاعي كه در اين انديشه به عينيت گرايي ارسطويي در حوزه اخلاق داده مي شود، ثانيا، دفاعي كه توسط حاميان آن جهت رهايي از اتهام نسبي گرايي صورت مي گيرد، بالمآل ناچار است به گونه اي شمول گرايي اخلاقي- ولو در مفاهيم كم مايه اخلاقي- برگشت داده شود، در حالي كه مفهوم دوم، يعني هويت هاي جماعتي پيامد ويژه نگري اخلاقي است.

کليدواژگان: اخلاق فضيلت مدار، شمول گرايي اخلاقي، ساختارهاي روايي زندگي انسان، وابستگي هاي هويت بخش ويژه نگر، جماعت گرايي

 

 بازتاب هويت جنسيتي دختران در كتاب هاي تعليمات اجتماعي آموزش ابتدايي و دوره راهنمايي تحصيلي

دكتر داور شيخاوندي   

فصلنامه تعليم و تربيت، شماره 87، پاييز 1385  ص 93

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 220kb]    

 

كتاب هاي درسي آينه تمام نماي سياست هاي ايدئولوژيكي، فرهنگي، سياسي، ديني، و… است.

يكي از اساسي ترين رسالت هاي آموزش و پرورش هر كشور، القا و تنفيذ هويت ملي در جريان تربيت است. در اين راستا، كتاب هاي درسي نقش تعيين كننده اي در تكوين و تنفيذ هويت هاي جمعي؛ جنسيتي، گروهي و قومي ايفا مي كنند. در اين مقاله كتاب هاي درسي جغرافيا، تاريخ و تعليمات اجتماعي در دوره هاي ابتدايي و راهنمايي، در مجموعه 8 كتاب درسي، بررسي شده است.

نتايج نشان داد تنها در كتاب تعليمات اجتماعي سال اول راهنمايي تا حدي آگاهانه تعادلي در تكوين هويت جنسيتي دختر و پسر برقرار شده است. در كتاب هاي دوم و سوم راهنمايي، هويت جنسيتي دختران كمرنگ شده است.

کليدواژگان:كتاب درسي- تعليمات اجتماعي- هويت جنسيتي- آموزش ابتدايي- دوره راهنمايي تحصيلي

 

  تأثير جهاني شدن بر هويت ملي (مطالعه موردي: دانشجويان دانشگاه هاي دولتي شهر تهران)

دکتر محمدرضا حافظ نیا، دكتر مراد کاویانی راد، دکتر یداله کریمی پور، دکتر مهدی طاهرخانی   

فصلنامه ژئوپليتيك، شماره 6، پاييز و زمستان1385  ص 1

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 289kb]    

 

بنياد پژوهش کنوني بر اين پرسش نهاده شده که چه نسبتي ميان جهاني شدن و هويت ملي دانشجويان دانشگاه هاي دولتي شهر تهران وجود دارد. روش اين پژوهش از نوع پيمايشي و ابزار گردآوري اطلاعات، پرسش نامه است. جامعه آماري اين پژوهش تعداد 115077 نفر از دانشجويان دانشگاه هاي دولتي تهران است که با استفاده از روش نمونه گيري چند مرحله اي سهميه اي، تعداد 382 نفر (53 درصد مرد و47 درصد زن) به عنوان نمونه آماري تحقيق برگزيده شدند. نتايج حاصل از واکاوي داده ها از طريق نرم افزار SPSS نشان داد که گسترش فرايندهاي جهاني شدن در قالب فناوري اطلاعات و ارتباطات (ماهواره و اينترنت)، زمينه ساز تقويت هويت فرو ملي دانشجويان بوده است.

کليدواژگان:جهاني شدن، هويت فرو ملي، هويت ملي، هويت فراملي.

بررسي مقايسه اي بهزيستي دانشجويان دختر و پسر برحسب ارزيابي از هويت اجتماعي و هويت فردي

فيروزه غضنفري   

فصلنامه اصول بهداشت رواني، شماره 32، پاييز و زمستان 1385  صص 123-130

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 233kb]    

مقدمه: مطابق نظريه هويت اجتماعي، مفهوم خود داراي دو جزء يعني هويت فردي و هويت اجتماعي است. براساس اين نظريه، انسان تلاش مي کند تا هويت اجتماعي مثبت را همچون هويت فردي مثبت حفظ و نگهداري کند. با وجود نظريه هاي متعددي که پيشنهاد مي کند هويت هاي اجتماعي روي زندگي اعضاي گروه اثرات مثبتي دارد، اما فقط اندک مطالعاتي در مورد رابطه بين هويت جمعي و بهزيستي صورت گرفته است.

هدف: هدف از مطالعه حاضر بررسي رابطه هويت جمعي و فردي و نقش ارزيابي کننده آن ها (احترام به خود جمعي و فردي) با بهزيستي در دو گروه دانشجويان دختر و پسر است.

روش کار: در اين تحقيق از روش همبستگي استفاده شد. نمونه هاي آماري شامل 85 دانشجوي دختر و 62 دانشجوي پسر مقطع کارشناسي رشته علوم تربيتي دانشگاه لرستان مي باشد. ابزار اندازه گيري عبارت بود از پرسش نامه اطلاعات شخصي، مقياس احترام به خود جمعي، مقياس احترام به خود روزنبرگ، مقياس رضايتمندي زندگي کلي داينر و پوت، مقياس عاطفه مثبت و عاطفه منفي که توسط واتسون، کلارک و تلجن ساخته شده است. روش هاي آماري در تحليل داده ها با استفاده از نرم افزار spss انجام شد و به وسيله آزمون مقايسه ميانگين هاي دو گروه مستقل و محاسبه ضرايب همبستگي، آزمون فرضيه ها به عمل آمد.

نتايج: نتايج نشان داد که تفاوت معناداري در ميانگين احترام به خود جمعي بين دختران و پسران وجود دارد (p<0.005 و t=2.44). همچنين در دختران احترام به خودجمعي بيش از احترام به خودفردي با بهزيستي رابطه دارد. در حالي که در پسران عکس اين رابطه مشاهده شد.

بحث و نتيجه گيري: بنابراين به نظر مي رسد در پسران ارزيابي از هويت فردي و جمعي نقش دو جانبه اي با بهزيستي دارد. اما در دختران، بهزيستي بيشتر در ارتباط با ديگران معنا مي يابد و احساسات مثبت نسبت به خود فردي بخش کوچکتري از خشنودي و رضايتمندي زندگي آنان را تشکيل مي دهد.

کليدواژگان:هويت اجتماعي، هويت شخصي، ارزيابي از خود، بهزيستي

 

نقش جريان هاي هويت ساز روشنفكري در توسعه حوزه عمومي ايراني : تيپولوژي روشنفكران

حميد عبداللهيان ، سيده زهرا اجاق  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 28، زمستان 1385  ص 3

 چکيده   

اين مقاله با استفاده از رويکرد هابرماس به حوزه عمومي و کارکرد روشنفکران در توسعه آن، و روش شناسي اسنادي – تاريخي، و همچنين از طريق خوانش تحولات اجتماعي تاريخ 200 ساله ايران که متاثر از نقش روشنفکران در اين تحولات بوده، کارکرد انتقادي روشنفکران و نقش آنها در توسعه حوزه عمومي و تحول زيست جهان سنتي به مدرن را در ايران تحليل مي کند. اين تحليل اولا بر اساس مطالعه تاريخ تحولات اجتماعي 200 سال گذشته ايران و با محوريت رخدادهايي انجام شده که نتيجه فعاليت روشنفکران و يا پاسخ آنها به رخداد تاريخي خاص بوده و ثانيا با استفاده از مصاحبه هاي عمقي براي تقويت تحليل تحولات اجتماعي صورت گرفته است. البته به دليل خودداري از طولاني شدن اين مقاله، از ارايه متن مصاحبه ها صرف نظر شده؛ اما تحليل هاي داخل متن نتيجه اين مصاحبه هاست.

کليدواژگان:زيست جهان ، روشنفكران ايراني ، حوزه عمومي ، مدرنيته ، عقلانيت ارتباطي

 

مقايسه وضعيت هويت يابي دانش اموزان پيش دانشگاهي در گروه هاي قومي استان خوزستان

مرتضي اميديان  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 28، زمستان 1385  ص 109

 چکيده   

به منظور مقايسه چهار حالت هويت سردرگم، زود هنگام، مهلت خواه و کسب شده در سه گروه عرب، بختياري و غيرعرب و غيربختياري، آزمون تجديد نظر شده هويت بنيون و آدامز (اميديان 128:1382) به 347 دانش آموز دختر و پسر داده شد. اين دانش آموزان به صورت تصادفي از 8 شهرستان استان خوزستان انتخاب شدند. 78 نفر آنها عرب، 105 نفر بختياري و 164 نفر از ساير گروه ها بودند. نتايج در رابطه با مقايسه نمره هاي هويت نشان داد که تفاوت آزمودني ها در هويت کسب شده معني دار نيست ولي آزمودني هاي عرب در حالتهاي هويت سردرگم و زودهنگام، از بختياري ها و گروه غيرعرب و غيربختياري بيشتر بودند. در حالت هويت مهلت خواه دانش آموزان عرب زبان و بختياري ها از گروه سوم نمره بيشتري کسب کردند. در بعد اعتقادي گروه عرب زبان در هويت زود هنگام بر دو گروه ديگر برتري داشتند. در حالت مهلت خواه، در بعد اعتقادي گروه عرب فقط بر گروه غيرعرب و غيربختياري برتري داشت و با گروه بختياري تفاوت معني داري نداشت. در بعد روابط بين فردي نتايج مشابهي به دست آمد. در حوزه هويت ملي دانش آموزان بختياري از نظر هويت زود هنگام و مهلت خواه بر گروه سوم برتري داشتند. نتايج با توجه به ديدگاه مارسيا (1966) و پيني (1992) مورد بحث قرار گرفت.

کليدواژگان:هويت ، هويت قومي ، هويت سردرگم ، هويت زودهنگام ، هويت مهلت خواه

 

هويت و فرهنگ ؛ روايت هاي تمايز و تعلق

كريسن ويدن  مترجم:علي اشرف نظري

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 28، زمستان 1385  ص 147

 

رابطه ي بين هويت ديني و سلامت روان در دانشجويان دانشگاه آزاد اسلامي

مريم عليجاني  

فصلنامه مطالعات روانشناختي، شماره 6، بهار و تابستان 1385  ص 89

 چکيده   

بررسي تاريخ اديان نشان داده است که ايمان به خدا در درمان بيماري هاي رواني و تحقق احساس امنيت و آرامش و پيشگيري از اضطراب و بيماري هاي رواني ناشي از آن موفق است.

هدف از پژوهش حاضر نيز بررسي نوع هويت ديني (کليشه اي، موفق، آشفته و ديررس) و ارتباط آن با سلامت روان جوانان بود. بر اين اساس تعداد 500 دانشجوي دختر و پسر 20 تا 30 سال از کليه ي دانشکده هاي دانشگاه آزاد اسلامي واحد تهران جنوب با توجه به تعداد دانشجويان هر دانشکده و تعداد نمونه مورد نظر به صورت تصادفي انتخاب شدند و به وسيله دو پرسش نامه هويت ديني و سلامت عمومي گلدبرگ (GHQ) مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج به دست آمده نشان داد که بين هويت ديني و سلامت روان رابطه وجود داشت. افراد داراي هويت ديني موفق، از تعاملات و کنش اجتماعي موفق برخوردار و سطح اضطراب و افسردگي آنان پايين بود. افراد داراي هويت ديني آشفته و ديررس، داراي سطح اضطراب و افسردگي بالا و از لحاظ کنش اجتماعي افرادي ناموفق بودند. از طرف ديگر افراد داراي هويت ديني کليشه اي از مشکلات مسائل روان شناختي مورد بررسي پژوهش حاضر برکنار بودند

 

کليدواژگان:سلامت روان . هويت ديني موفق . هويت ديني كليشه اي . هويت ديني آشفته . هويت ديني ديررس

 

رويارويي عدالت فرانسوي و اقتصادي آمريكايي

دكتر حسين دهشيار  

فصلنامه مطالعات بين المللي، شماره 11، زمستان 1385  ص 131

 چکيده   

مخالفت گسترده روشنفكران ، دانشجويان و كارگران فرانسوي با لايحه اشتغال و ناتواني دولت دومينيك دوويلپن در تصويب آن ، تقابل دو نگاه متمايز فلسفي به اجتماع را بازتاب داد : «نگاه عدالت طلب» كه انقلاب فرانسه را ممكن نمود و «نگاه توسعه طلب» كه سرمايه داري ليبرال را تحقق داد . مردم فرانسه با دغدغه «اصل عدالت» و مكمل آن «اصل سودمندي» به خيابانهاي پاريس سرازير شدند و حفظ وضع موجود را خواهان شدند چرا كه وضع موجود را پاسدار عدالت سنتي و الگوهاي اقتصادي همسو با منافع شخصي خود يافتند...

 

کليدواژگان:عدالت ، انقلاب ، اقتصاد آزاد ، هويت ، فرانسه ، آمريكا

بحران سكولاريزم در جهان اسلام

داود مهدوي زادگان  

فصلنامه علوم سياسي، شماره 32، زمستان 1384  ص 195

 چکيده   

سكولاريسم هم مانند هر پديده بشري با چالشهاي جدي بلكه حياتي مواجه است و تنها در جهان اسلام است كه اين چالش قابل رويت است . ناتواني انديشه سكولار از ارائه تعريف جديد و هويت مدرن براي مسلمانان ، ناتواني در شناخت صحيح و گذار جوامع اسلامي به دنياي مدرن و از همه مهمتر بحران زايي صهيونيسم يهودي براي غرب ؛ از جمله موارد بي شمار چالش سكولاريسم در جهان اسلام است . ...

کليدواژگان:سكولاريسم ، بحران هويت ، گذار ، ايدئولوژي ، ناسيوناليسم ، شرق شناسي ، توسعه ، روشن فكري ، غرب زدگي ، جهان سوم ، صهيونيسم

 

 بررسي تحولي رابطه پايگاه هاي هويت با ميزان دلبستگي ايمن پسران نوجوان ( 14 ، 16 و 18 ساله ) به والدين و همسالان

محمدصالح نصرتي ، دكتر محمدعلي مظاهري ، محمود حيدري   

فصلنامه خانواده پژوهي، شماره 5، بهار 1385  ص 35

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 344kb]    

پژوهش حاضر به بررسي رابطه تحولي پايگاه هاي هويتي با ميزان دلبستگي ايمن نوجوانان پسر سنين 14،16و18 ساله شهرستان كامياران به چهره هاي دلبستگي (پدر ، مادر و همسالان)مي پردازد . به اين منظور از ميان دانش آموزان پايه هاي سوم راهنمايي،دوم دبيرستان و دوره پيش دانشگاهي به صورت تصادفي چند مرحله اي 312 نفر به عنوان گروه نمونه انتخاب شدند . ...

کليدواژگان:پايگاه هاي هويت . دلبستگي . چهره دلبستگي . اعتماد . ارتباط . بيگانگي . نوجوان

 

تفاوت‏هاي جنسيتي در سبك هاي هويت ، تعهد و كيفيت دوستي

سهيلا فرتاش ، الهه حجازي  

فصلنامه پژوهش زنان، شماره 15، پاييز 1385  ص 61

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 272kb]    

 

اين مقاله برآمده از پژوهشي است كه هدف آن، شناسايي تفاوت‏هاي جنسيتي در سبك‏هاي هويت، تعهد هويت و كيفيت دوستي دانش آموزان سال سوم دبيرستان شهر تهران است. به اين منظور 400 دانش آموز دختر و پسر به صورت تصادفي از مناطق نوزده گانه آموزش و پرورش شهر تهران انتخاب شدند. براي بررسي سبك‏هاي هويت و تعهد هويت از پرسشنامه سبك‏هاي هويت (ISI) برزونسكي (1990 و 1989) كه توسط وايت و همكاران (1998) مورد تجديد نظر قرار گرفته (ISI-6G) ‏، استفاده گرديد. همچنين پرسشنامه كيفيت دوستي‏(حجازي و ظهره‏وند،1380) براي بررسي كيفيت دوستي مورد استفاده قرار گرفت. تقابل دوستي، از طريق‏«گروه‏سنجي» محاسبه گرديد. نتايج نشان داد كه دختران در استفاده از سبك هويت اطلاعاتي بر پسران پيشي مي‏گيرند. ليكن دختران و پسران در استفاده از سبك هويت هنجاري و سبك هويت مغشوش/ اجتنابي و تعهد هويت، تفاوت معناداري نشان ندادند. همچنين در ارتباط با مولفه‏هاي كيفيت دوستي، دختران به صورت معناداري در صميميت و افشاي خود و تقابل دوستي بر پسران برتري دارند. در مولفه‏هاي مجاورت و وفاداري و اعتماد، تفاوت معناداري بين دو جنس مشاهده نشد.

کليدواژگان:تعهد ، سبك‏هاي هويت، كيفيت دوستي

 

پيشنهاد روشي براي تحليل شخصيت شهر

دكتر مهتا ميرمقتدايي  

فصلنامه محيط شناسي، شماره 39، تابستان 1385  صص 129-140

 چکيده   

شخصيت يا کاراکتر در ادبيات طراحي شهري با مفهوم هويت کالبدي مترادف بوده و به معني ويژگي هاي کالبدي است که يک شهر را يگانه، متمايز و متفاوت مي کند. رويکرد مورفولوژي شهري که بر مطالعات کالبدي شهر متمرکز است، چارچوب نظري لازم براي مطالعه شخصيت شهرها را فراهم مي کند. مورفولوژي شهري بررسي نظام مند فرم، شکل، نقشه، ساختار و کارکردهاي بافت مصنوع شهرها و منشا و شيوه تکامل اين بافت در طول زمان است. روش برداشت از نسج شهري که به معناي سازمان خيابانها و بلوکهاست، و در حوزه اين رويکرد شکل گرفته، ابزار کاربردي آن به شمار مي رود. اين روش توسط کارل کروپف تدوين شده و ترکيبي از دو مکتب مورفولوژي شهري آلماني و ايتاليايي است. ساخت اصلي نظريه اي است که ديدگاهي کلان نسبت به بافت شهر اتخاذ کرده و به کليت آن نظر دارد. اين رويکرد مي تواند به عنوان مکمل مطالعات شناخت نسوج شهري بکار رفته و ارتباط ميان اجزا در شکل دهي به يک کل را بيان کند. در اين مقاله پيشنهاد مي شود به منظور تکميل و جامع نمودن روش برداشت از نسج شهري، آن را با نظريه ساخت اصلي ترکيب نمود. حاصل اين ترکيب، فرآيندي جامع براي مطالعه شخصيت (يا هويت کالبدي) شهرها فراهم مي کند. فرآيند حاصل را مي توان به منظور انتخاب بخشي از شهر که داراي اکثر صفات و خصوصيات کالبدي موجود در کل شهر است بکار برد. با مطالعه اين بخش از شهر، مي توان به شناخت عمومي نسبت به خصوصيات کالبدي کل آن دست يافت.

کليدواژگان:شخصيت ، هويت كالبدي ، مورفولوژي شهري ، نسج شهري ، ساخت اصلي

 

دادگري پديده اي از هويت ايراني

دكتر پيروز مجتهد زاده  

ماهنامه اطلاعات سياسي - اقتصادي، شماره 226، خرداد و تير 1385  ص 20

مشاهده متن   [PDF 152kb]    

 

 نژاد و قوميت (فرهنگ ، هويت و بازنمايي)

استفن اسپنسر  مترجم:بهاره سازمند

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 27، پاييز 1385  ص 151

گفتارهايي درباره زبان و هويت

حسين گودرزي ، حسين منصوريان سرخگريه  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 27، پاييز 1385  ص 159

اسطوره و حماسه ، دو بنياد هويت ايراني

بهروز ديلم صالحي  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 27، پاييز 1385  ص 3

 چکيده   

سخن از هويت ايراني و بنيادهاي آن، مستلزم ورود به حوزه انديشه سياسي ايراني است. اگر هويت را به مثابه فرايند «ساخت معنا و آگاهي» در نظر بگيريم، فرايندي که بر مختصات فرهنگي ايران زمين استوار بوده است، بديهي است که بايد از اسطوره و حماسه به عنوان دو بنياد هويت ايراني ياد کنيم. مقاله حاضر به اين پرسش اساسي مي پردازد که چرا و چگونه اسطوره و حماسه در تکوين هويت ايراني نقش داشته اند. فرضيه اي که مورد سنجش قرار مي گيرد، اين است که اسطوره و حماسه به مثابه نخستين و کهن ترين خاستگاه انديشه ايراني، با ظهور کارکرد سياسي و اجتماعي مشترک يعني لزوم هماهنگي ميان نظام جامعه و نظام کائنات، نقش برجسته اي در تکوين هويت ايراني داشته اند. رهاورد اين کارکرد مشترک در گستره انديشه سياسي ايراني، حفظ و تقويت همبستگي و انسجام ايرانيان بوده است.

کليدواژگان:هويت ايراني ، اسطوره حماسه ، نظم زميني و نظم كيهاني

 پست مدرنيسم و هويت سياسي

علي اشرف نظري  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 27، پاييز 1385  ص 115

 چکيده   

پست مدرنيسم به عنوان جريان فکري – اجتماعي، تحولاتي را در نحوه نگاه ما به فرد و جامعه فراهم نموده است. در اين مقاله با تمرکز بر فهم تاثير و تاثرات جريان پست مدرن بر هويت سياسي، تلاش مي شود تا برخلاف ادبيات رايج در کشورمان که بيشتر وجوه سلبي – پست مدرن را منعکس مي کند، نگاه ايجابي پست مدرن ها را به مقوله هويت سياسي مورد کندوکاو قرار دهيم.

در اين راستا ضمن بررسي وضعيت پست مدرن، هويت سياسي پست مدرن، و نحوه تحليل هويت سياسي از سوي پست مدرن هاي ايجابي، اين فرضيه را مورد مداقه و بررسي قرار مي دهيم که پست مدرنيسم با درانداختن نوعي نظام مفهومي، چشم اندازهاي جديدي را براي تحليل هويت سياسي فراهم مي آورد. اينکه پست مدرنيسم چگونه توانسته است با پي نهادن بنيان هاي روشي نوين، چارچوب ها و بديل هاي متفاوتي را براي هويت و کنش سياسي فراهم آورد، محور بحث اين مقاله است.

کليدواژگان:پست مدرنيسم ، هويت سياسي ، غيريت ، گفتمان ، سياست معطوف به هويت

 

استراتژي شمال ؛ تلاش براي هويت سازي سياسي نوين در جنوب

احمد ساعي  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 27، پاييز 1385  ص 137

 چکيده   

اين مقاله به بررسي يکي از وجوه ناکامي فرايند دموکراسي سازي (تحول به دموکراسي يا دموکراتيک شدن) به مثابه هويت سياسي برون زا در کشورهاي توسعه نيافته مي پردازد. با توجه ويژه به اين مساله که در سال هاي اخير با ظهور عرصه هاي گوناگون جهاني شدن، حکومت هاي اقتدارگرا از سوي شمال – به خصوص ايالات متحده – تحت فشار قرار گرفته اند. تامل نظري در اين خصوص براي اين دانش پژوه ايراني از اهميت مضاعفي برخوردار است. مدعاي مقاله حاضر آن است که اين «الگوي تجويزي» به رغم کاميابي در برخي از عرصه ها، در عرصه هاي بسياري ناکام مانده و در عمل، منجر به واکنشي هويتي و بروز وضعيتي سياسي شده است که مي توان آن را «شبه دموکراسي» ناميد.

کليدواژگان:شمال - جنوب ، حكومتهاي اقتدارگرا ، شبه دموكراسي ، فرايند جهاني شدن ، هويت سازي سياسي

 

سبك زندگي و هويت اجتماعي جوانان

الهام رحمت آبادي ، حبيب آقا بخشي  

فصلنامه رفاه اجتماعي، شماره 20، بهار 1385  ص 235

مشاهده متن   [PDF 220kb]    

ادبيات تطبيقي و مفهوم امروزي آن

منصور پيراني   

فصلنامه زبان و ادب، شماره 27، بهار 1385  صص 214-226

 چکيده   

 

نزديك به دو قرن است كه از پيدايش دانش «ادبيات تطبيقي» در جهان دانش و انديشه مي گذرد . در اين مدت منتقدان موافق و مخالف زيادي را در دامن خود پرورده است ، در دانشگاه هاي بسياري از كشورها كرسي ادبيات تطبيقي بنياد نهاده شده است و با وجود آنكه انديشمندان و صاحب نظران از همان آغاز پيدايش و شكل گيري اين دانش براي تعريف و تبيين مفهوم ادبيات تطبيقي وقت و نيروي فراوان صرف كردند اما بحث و مجادله ها در اين زمينه همچنان ادامه دارد و هنوز هم مفهوم واحدي از ادبيات تطبيقي كه آگاهان و علاقه مندان را خرسند كند ، به دست نيامده است ، ...

 

کليدواژگان:ادبيات ، ادبيات تطبيقي ، روابط ادبي ، فرهنگ ، ملت ، هويت ملي ، ملي گرايي

 

تاثير اينترنت بر هويت همالان

بهزاد دوران   

فصلنامه ارتباطات و فرهنگ، شماره 5، بهار و تابستان 1385  ص 109

 

نمايشنامه هاي فرهنگي مرگ و مردن (مورد مطالعه: بيماران سرطاني بيمارستان امام خميني)

محمدامين قانعي راد ، مرتضي كريمي   

فصلنامه ارتباطات و فرهنگ، شماره 5، بهار و تابستان 1385  ص 51

 

 مطالعه منطقه بسيار متغير 2 (HV2) از mt DNA جهت كاربرد در تشخيص هويت از طريق نسل مادري

دكتر سعيد مروتي ، مهستي مدرسي ، دكتر علي كرمي  

فصلنامه پزشكي قانوني، شماره 41، بهار 1385  ص 40

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 227kb]    

 

زمينه و هدف: DNA ميتوکندريايي داراي خواصي است که مي تواند در تشخيص هويت مخصوصا در مواردي که DNA هسته اي به مقدار کافي وجود ندارد مفيد باشد. از جمله اين ويژگي ها مي توان به تعداد زياد نسخه ها در سلول، مقاومت بيشتر در برابر تخريب و کوتاه بودن طول ژنوم اشاره کرد. در DNA ميتوکندريايي منطقه اي به نام ناحيه بسيار متغير (hypervariable) وجود دارد که خود به دو منطقه بسيار متغير 1 و بسيار متغير 2 تقسيم بندي مي گردد.

روش بررسي: 10 خانواده غير وابسته در 3 نسل متوالي (مادربزرگ، مادر، نوه) به طور تصادفي انتخاب شدند. از آنها خونگيري به عمل آمد و DNA ميتوکندريايي استخراج گرديد. سپس توالي نوکلئوتيدي منطقه بسيار متغير 2 تعيين شد.

يافته ها: 49 نقطه پلي مرفيک در منطقه بسيار متغير 2 شناسايي شد. توالي نوکلئوتيدي منطقه بسيار متغير 2 و پلي مرفيسم هاي ايجاد شده در هر خانواده جز 5 مورد هتروپلاسمي کاملا شبيه به يکديگر بود. ميانگين تفاوت نوکلئوتيدي در بين خانواده هاي غيرخويشاوند 2.8 نوکلئوتيد تعيين شد.

نتيجه گيري: از بررسي توالي نوکلئوتيدي منطقه بسيار متغير DNA ميتوکندريايي مي توان به عنوان ابزاري موثر جهت تعيين هويت به ويژه در مورد نمونه هاي اندک، شديدا تخريب شده و قديمي استفاده نمود.

کليدواژگان:DNA ميتوكندريابي ، منطقه بسيار متغير 2 ، پلي مرفيسم ، تعيين هويت

 

ديدگاه همينگوي در مورد تنشهاي زندگي و مرگ

دكتر پروين قاسمي ، شهريار شهيدي  

نشريه دانشكده ادبيات و علوم انساني دانشگاه تبريز، شماره 195، تابستان 1384  ص 17

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 152kb]    

در آثار همينگوي، مرگ موضوع مهمي است که در نقطه مقابل زندگي قرار مي گيرد. در آثار او اين حقيقت بيان مي شود که زندگي معناي واقعي خود را در مقابله با مرگ مي يابد. بنابراين بيشترين نماد در تمام آثار همينگوي موضوع مرگ و خشونت است که زندگي و هويت انساني را مطرح مي سازد. در آثار همينگوي، معناي زندگي در تکرار تجربه مرگ يافته مي شود و اين تنش بين زندگي و مرگ بايد همواره پويا باشد. در غير اين صورت قهرمانان داستان هويت فردي خود را از دست مي دهند و جزئي از جمعيت عامه مردم مي شوند. مي توان نتيجه گيري کرد که درک مفهوم مرگ، بيهودگي زندگي روزمره را مي شکند و انسان را از ورطه مشغوليات روزمره رها مي سازد. بعلاوه، با درون گرايي انديشه مرگ، انسان از ابعاد محدود کننده مرگ در زندگي رهايي مي يابد.

کليدواژگان:زندگي، مرگ، خشونت، هويت مدرن، فرديت، آزادي

 

شكاف نسلي در رويكردهاي كلان جامعه شناختي : بررسي و نقد رهيافت نسل تاريخي و تضاد با تاكيد بر نظرات مانهايم و بورديو

محمد توكل ، مريم قاضي نژاد  

نامه علوم اجتماعي دانشگاه تهران، شماره 27، بهار 1385  ص 95

 چکيده   

مقاله حاضر که با هدف شناخت مباني نظري و ريشه يابي موضوع شکاف و تعارض نسل ها به عنوان يکي از مهم ترين و فعال ترين شکاف هاي اجتماعي در جوامع پرتحول معاصر - در رويکردهاي کلان جامعه شناختي به نگارش در آمده است، به معرفي و نقد دو رهيافت اصلي در اين زمينه يعني رهيافت نسل تاريخي با محوريت نظريه نسلي مانهايم و رهيافت تضاد ساختاري با عطف به نظريه تضاد نسلي بورديو، مي پردازد. رويکرد نخست، شکاف نسل ها را نتيجه اجتناب ناپذر تجارب ويژه نسل هاي مختلف تاريخي مي داند، در حالي که در رهيافت دوم، منشا اصلي منازعات نسلي، توزيع نامتوازن منابع قدرت و ثروت و سرمايه هاي در اختيار نسل ها در عرصه هاي مختلف اجتماعي است. مدعاي ما اين است که هرچند به لحاظ تحليلي، رويکردهاي مذکور مکمل يکديگر و شکاف و تعارضات نسلي در ابعاد مختلف آن، با تکيه بر مفاهيم مطرح در هر دو رويکرد دقيق تر تبيين خواهد شد، اما از نقطه نظر راهکارهاي اصلاح گرايانه و سياست گذاري اجتماعي براي کاهش تنش بين نسل ها، افزايش عدالت و همبستگي بين نسلي و تعامل طبيعي و موزون ميان نسل هاي مختلف اتخاذ هر يک از رويکردهاي يادشده از پيامدهاي ويژه خود برخوردار بوده و در عمل، کارايي يکسان ندارند.

کليدواژگان:شكاف نسلي . نسل تاريخي . نظريه سنخ شناسي نسل ها . هويت نسلي . قدرت . ميدان اجتماعي . سرمايه مادي و نمادين . راسيزم ضد جوان

 

تحليل مردم شناختي مناسك مذهبي در فرايند جهاني شدن (مطالعه موردي مناسك قالي شويان مشهد اردهال)

كريم خان محمدي  

فصلنامه شيعه شناسي، شماره 13، بهار 1385  ص 71

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 196kb]    

در سطوح بالاي فرهنگ ، با توجه به فرايند جهاني شدن ، يك نوع همگوني جهاني مشاهده مي شود ؛ ليكن مطالعه جوامع ، با رويكرد ارتباطات ميان فرهنگي ، رشد محلي گرايي و جوانه زدن ناهمگوني در سطوح زيرين فرهنگ را نشان مي دهد . نگارنده با مطالعه موردي نظام معنايي مناسك سنتي قالي شويان در مشهد اردهال كاشان ، ضمن گزارشي اجمالي از مناسك ، در دو سطح آشكار و پنهان به معناكاوي مراسم مي پردازد . در سطح آشكار ، معناي رفتار كنشگران بر اساس پندار خودشان بازگو مي شود ...

کليدواژگان:مشهد اردهال ، قالي شويان ، جهاني شدن ، ارتباط ميان فرهنگ ، هويت

 

چيستى هويت ملى‏

عليرضا زهيرى  

فصلنامه علوم سياسي، شماره 29، بهار 1384  ص 29

 چکيده   

پرسش از كيستى و هويت افراد و ملت‏ها، از دغدغه‏هاى فكرى بشر در طول تاريخ است. صاحب نظران در قالب‏هاى گوناگون و از زواياى متفاوت با اين پرسش مواجه بوده و پاسخ‏هاى متفاوتى نيز به آن داده‏اند. هويت ملى از مفاهيم بنيادين علوم اجتماعى و فراتر از ساير هويت‏ها، به ايجاد پيوستگى و همانندى در سطح اجتماعى سياسى مبادرت مى‏ورزد.

کليدواژگان:هويت، هويت ملى، هويت ايرانى - اسلامى، بحران هويت

تطور نظريه‏هاى هويت در غرب: از تجدد تا مابعد تجدد

دكتر حسين كچويان‏ - دكتر محمدرضا جوادى يگانه  

فصلنامه علوم سياسي، شماره 29، بهار 1384  ص 51

 چکيده   

از بررسى گفتمان‏هاى هويتى يا نظريه‏هاى هويتى غرب (كه با معناى بسط داده شده در اين مقاله، متفاوت از نظريه‏هاى هويت است) به دست مى‏آيد كه تا كنون در تجدد، حداقل دو گفتمان حول مسأله هويت شكل گرفته است: 1. گفتمان هويت ملى، كه فرآيند شكل‏گيرى آن از فروپاشى گفتمان هويت مسيحى در پايان قرون وسطا و آغاز دوران نوزايى تا اوايل قرن بيستم را دربر مى‏گيرد. اين گفتمان بيان كامل و جامع خود را در ايدئولوژى ملى‏گرايى پيدا مى‏كند؛ 2. گفتمان هويت: در مقابل گفتمان هويت ملى، گفتمان ديگرى از اواخر قرن نوزدهم كه زمان ظهور بحران تجدد است، به تدريج شكل مى‏گيرد كه بيان كامل آن را در عصر مابعد تجدد و نظريه مابعد تجددگرايى مى‏يابيم. اين گفتمان، گفتمان هويت يا گفتمان تفاوت و تكثرگرايى هويتى است، كه برعكس گفتمان اول اساساً متوجه هدم گفتمان هويت ملى و اجزا و عناصرِ برساخته آن نظير ملت، مليت و حتى دولت - ملت مى‏باشد. در اين مقاله، علاوه بر ذكر تاريخچه مختصرى از اين دو گفتمان، به ويژگى‏هاى اين دو گونه گفتمان نيز پرداخته مى‏شود.

کليدواژگان:گفتمان‏هاى هويتى، تجدد، هويت ملى، تكثرگرايى فرهنگى، ناسيوناليزم، نظريه هويت، نظريه هويتى

 

نقش آموزش عالي و ترسيم هويت دانشجويي

دكتر سيدحسين حسيني   

ماهنامه معرفت، شماره 104، مرداد 1385  ص 90

مشاهده متن    [HTML]    

نقد و بررسي ديدگاه‌ شهيد صدر (ره) درباره هويت اقتصاد اسلامي

سيدحسين ميرمعزي  

فصلنامه اقتصاد اسلامي، شماره 22، تابستان 1385  ص 123

 چکيده   

شهيد صدر معتقد است كه اسلام داراي مذهب و نظام اقتصادي است و اقتصاد اسلامي هويت علمي ندارد . در اين مقاله پس از تبيين و نقد نظر وي درباره مذهب اقتصادي اسلام نظام اقتصادي اسلام و علم اقتصاد اسلامي و ارتباط اين مقولات با يكديگر اثبات مي كنيم كه تلقي شهيد صدر از مذهب و نظام اقتصادي و علم اقتصاد نيازمند اصلاح و تكميل است و اسلام افزون بر مذهب و نظام اقتصادي داراي علم اقتصاد نيز هست .

کليدواژگان:هويت اقتصادي . مذهب اقتصادي . نظام اقتصادي . علم اقتصاد

 

 

دادگري پديده اي از هويت ايراني

دكتر پيروز مجتهدزاده   

ماهنامه اطلاعات سياسي - اقتصادي، شماره 224، فروردين و ارديبهشت 1385  ص 4

مشاهده متن   [PDF 125kb]    

جامعه پذيري از طريق ورزش

شهناز صداقت زادگان  

فصلنامه المپيك، شماره 32، زمستان 1384  ص 61

 چکيده   

عضويت افراد در تيم هاي ورزشي سبب مرور و تمرين ارزشها و هنجارهاي اجتماعي مي شود. اين امر تقويت همبستگي اجتماعي را فراهم مي آورد. از نظر نيکسون و فراي؛ دو انديشمند جامعه شناسي ورزش، حاصل جامعه پذيري از طريق ورزش، يادگيري و شکل گيري باورها، نگرشها، بهبود مهارتها و جامعه پذيري نقشها و هويت جنسي است. اين آموخته ها به زمينه هاي ديگر زندگي ورزشکاران قابل انتقال است و موجب مي شود که در زمينه هاي ديگر حيات خود نيز در فعاليتهاي گروهي و جمعي به صورت موفقيت آميزي عمل کنند. به عبارت ديگر آموزه هاي تربيتي کسب شده در فعاليتهاي ورزشي به موقعيتهاي ديگر زندگي ورزشکار منتقل مي شوند. در اين مقاله انجام کار تيمي و گروهي علمي به مثابه شاخص جامعه پذيري از طريق ورزش مورد مطالعه قرار گرفته است. تحليل محتوا و مقايسه مجله هاي تخصصي دو گروه نويسندگان و محققان ورزشکار و غير ورزشکار شامل 114 مجله حاوي 931 مقاله توليد شده در دهه 70 و ابتداي دهه 80 هجري شمسي بررسي شده است. نتيجه تحليل بين توليدات علمي دو گروه ورزشي و غير ورزشي از نظر ميزان هم پژوهي و کار علمي گروهي تفاوت معناداري را نشان مي دهد. دانش آموختگان تربيت بدني اعم از دکتر و فوق ليسانس، در توليد علمي گروهي موفق تر از دانش آموختگان رشته هاي علوم اجتماعي و اقتصاد هستند. از نظر جنسيت نيز، زنان دانش آموخته رشته هاي وزرشي در انجام کار گروهي علمي موفق تر از زنان دانش آموخته رشته هاي علوم اجتماعي و اقتصاد عمل مي کنند.

کليدواژگان:جامعه پذيري ، هويت ، هويت جنسي ، هم نويسي ، همبستگي

 

 نقش امام خميني در احياي هويت فرهنگي سياسي مسلمانان

غفور خوئيني   

پژوهشنامه متين، شماره 30، بهار 1385  ص 71

 چکيده   

 

خلاءهاي عميق فكري، فرهنگي و سياسي قرن حاضر و ضرورت پاسخگويي به آنها اقتضاي آن را دارد كه حقيقت هستي را بر اساس رهيافت عقلاني به انسان معاصر نشان دهند تا او بتواند در سايه سار آن نيازهاي روحي و رواني خود را تأمين كند. همچنين بتواند دولتي را تشكيل دهد كه انسان را مظهر عاليترين جلوه خداوندي،كه داراي روح كرامت و بزرگواري است، بداند. در چنين حكومتي، روح معنويت و عدالت و صلح و مساوات در كالبد همه جامعه دميده مي شود، آحاد اجتماعي در آن نقش اساسي و سازنده اي برعهده دارند و رأي آنان در سرنوشت خويش تأثيرگذار است. در چنين دولتي كه منبعث از مردم است كارگزاران دولت بر اساس مهر و محبت عمل مي كنند و خود را نماينده مردمي مي دانند كه آنان را برگزيده اند تا منويات و مقاصد آنها را به انجام برساند. در عصر ما، امام خميني(س) چنين هويتي را احيا كرد و نظريه هاي برگرفته از روح دين را به جهان تشنه چنين فرهنگي ارائه داد. در نوشتار حاضر كوشش شده است تا به مقدار مجال، تأثير امام خميني(س) بر احياي چنين هويت فرهنگي سياسي بر مبناي عزت و حكمت و مصلحت مسلمانان تبيين گردد.

کليدواژگان:هويت ، فرهنگ ، سيستم فرهنگي ، نظام سياسي ، عزت ، كرامت ، مصلحت ، مصلحت عمومي.

دموكراسي و هويت ايراني

دكتر پيروز مجتهدزاده   

ماهنامه اطلاعات سياسي - اقتصادي، شماره 222، بهمن و اسفند 1384  ص 4

بررسي رابطه كارايي خانواده و دينداري با بحران هويت

محمود نجفي ، حسن احدي ، علي دلاور   

دوماهنامه دانشور رفتار، شماره 16، ارديبهشت 1385  صص 17-26

 چکيده   

هدف از پژوهش حاضر، بررسي رابطه كارايي خانواده و دينداري با بحران هويت در دانش آموزان است. بدين منظور 312 دانش آموز دختر و پسر پايه سوم دبيرستان در رشته هاي تحصيلي علوم تجربي، انساني و رياضي با روش نمونه گيري خوشه اي چند مرحله اي انتخاب شدند كه نهايتا 287 پرسشنامه براي تجزيه و تحليل آماده شد. ابزار مورد استفاده در اين پژوهش، پرسشنامه كارايي خانواده (family assessment devic:FAD)، آزمون معبد و آزمون هويت شخصي بوده است. داده هاي به دست آمده با روش هاي آماري «تي» براي مقايسه دو گروه، همبستگي و رگرسيون گام به گام مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. نتايج نشان داد كه بين كارايي خانواده و دينداري با بحران هويت رابطه معكوس معنادار وجود دارد. بين سازه هاي كارايي خانواده، يعني نقش ها و حل مساله با بحران هويت نيز رابطه معكوس معنادار مشاهده شد. همچنين مشخص گرديد كه از بين دو عامل دينداري و كارايي خانواده، دينداري، و از بين سازه هاي كارايي خانواده، نقش ها و سپس حل مساله، بيش ترين تغييرات مربوط به بحران هويت را تبيين مي كنند. علاوه بر اين مشاهده شد كه بين دينداري دختران و پسران تفاوت معنادار وجود دارد و دختران نسبت به پسران باورهاي مذهبي قوي تر دارند. اما بين بحران هويت دو گروه تفاوت معناداري يافت نشد. در اين تحقيق، تاثير كارايي خانواده و دينداري بر بحران هويت تاييد شد كه اين بيانگر اهميت نقش خانواده و مذهب در هويت يابي نوجوانان است.

کليدواژگان:كارايي خانواده، دينداري، هويت، بحران هويت، نوجوان

هويت و تاويل : در جست و جوي يك هويت پسا استعماري

جهانگير معيني علمداري   

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 25، بهار 1385  ص 33

 چکيده   

دگرگوني هاي فرهنگي و سياسي و اقتصادي جهان در دوره پس از جنگ سرد، ضرورت بازسازي و بازانديشي در مناسبات جوامع غربي و غير غربي را بيش تر كرده است. بازتاب اين امر را مي توان به صورت رواج يك رشته نظريه هاي جديد در ميان روشنفكران جهان سومي مشاهده كرد. اين گرايش عمدتا در قالب نقد استعمارگرايي و تداوم آن در زندگي جوامع در حال توسعه طرح شده است. هواداران اين ديدگاه معتقدند كه نقادي هاي هيچ يك از نظريه هاي انتقادي در باره استعمار به اندازه كافي راديكال نبوده است و به همين دليل مناسبات استعماري در دوره پس از استقلال كشورها نيز هم چنان ادامه داشته است. به نظر آن ها مصون بودن دانش غربي از انتقاد، يكي از عوامل عمده تداوم پديده استعمار در جوامع در حال توسعه مي باشد.

در مقاله حاضر، اين گرايش پست مدرنيستي به نقد مدرنيته و غرب گرايي و ارايه هويت جديد پسا استعماري براي جهان سوم، در چارچوب دو ديدگاه پسااستعمارگرايي، فلسفه آفريقايي و مطالعات زير دست بررسي مي شود. در اين مقاله، بر نقش تحولات فكري و فلسفي روشنفكران جهان سوم تاكيد دارد و نشان خواهد داد كه چه گونه اين روشنفكران با وام گيري مفاهيمي از فلسفه هاي معاصر در غرب و تركيب آن با يك رشته تعابير سنتي جامعه شان به درك جديدي از نقد مباني استعمار رسيده اند.

کليدواژگان:پسا استعمارگرايي ، مطالعات زيردست ، پست مدرنيسم ، شناسايي ، تفكر انتقادي ، استعمار ، مدرنيته

 

اينترنت و هويت

عباس گرگي  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 25، بهار 1385  ص 53

 چکيده   

بدون ترديد، ورود فن آوري هاي ارتباطي - به ويژه اينترنت - دگرگوني هاي بنياديني را در ساختار مناسبات و ارتباطات انساني ايجاد كرده است. پي آمد اين امر شكل گيري نوع جديدي از تعاملات انساني است كه ضمن تمايز از الگوهاي ارتباطي مرسوم در رسانه هاي ارتباط جمعي، عملا فرصت هاي نويني را در جهت تجلي خود و هويت، به وجود آورده است. از آن جا كه اينترنت امروزه به عنوان بخشي از تجربيات و زندگي روزمره افراد درآمده است، بالتبع شناخت جامعه نوين مستلزم بررسي همه جانبه الگوهاي ارتباطي موجود در جامعه مي باشد. از اين رو، ما در اين مقاله تلاش خواهيم كرد تا ضمن بررسي آثار اينترنت بر ساختارهاي اجتماعي و فرهنگي، مهم ترين پي آمدهاي آن را در تكوين و برسازي هويت (فردي و جمعي)، بر مبناي روي كردهاي نظري مختلف، مورد ارزيابي قرار دهيم.

کليدواژگان:جهاني شدن ، اينترنت ، هويت ، حوزه عمومي ، اجتماعات مجازي

 

نوع شناسي و باز تعريف آسيب هاي اينترنتي و تغييرات هويتي در ايران

حميد عبداللهيان  

فصلنامه ارتباطات و فرهنگ، شماره 3، بهار و تابستان 1384  ص 135

 چکيده   

اين مقاله با ارايه ديدي اکتشافي - پژوهشي آسيب هاي اينترنتي را با استفاده از تجربه هاي کاربران محيط مجازي و همچنين با رجوع به معيارهاي اجتماعي ايران مفهوم سازي مي کند تا در نتيجه به تعريف جديدي از آسيب هاي اجتماعي - اينترنتي برسد. سپس مقاله سعي مي کند تا بر اساس اين تعريف انواع آسيب هاي اجتماعي نوين را بر اساس ارتباط و عدم ارتباط تجربي و مفهومي با سايت هاي اينترنتي دسته بندي و شناسايي شوند. در نهايت اين مقاله تغييرات هويتي نسل هاي جديد ايران را به مثابه متغير وابسته به تعدد مراجعه به دنياي مجازي مورد مطالعه نظري قرار خواهد داد تا يک مجموعه نظري قابل استفاده براي مطالعه آسيب هاي اينترنتي فراهم آيد.

کليدواژگان:دولت مجازي ، واقعيت انگاري ، واقعيت سازي ، نوع شناسي ، آسيب شناسي جديد ، عقلانيت سياسي ، تغيير هويت ها ، تفاوت هاي نسلي .

 

معضله هويت ، فرهنگ و جهاني شدن : از رويكردها تا واقعيت

حسين كچويان  

فصلنامه ارتباطات و فرهنگ، شماره 3، بهار و تابستان 1384  ص 251

 چکيده   

اين مقاله به بررسي مفهوم هويت و فرهنگ در نظريه متاخر جهاني شدن که نوعي نظريه «ارتدوکسي جديد» درباره مدرنيته است، مي پردازد. اگر چه نظريه «ارتدروکسي جديد» فرهنگ و مدرنيته مي کوشد از ضعف هاي نظريه امپرياليزم فرهنگي اجتناب کند، با اين حال نه تنها از نقش عوامل اقتصادي و در تاثير جهاني شدن بر فرهنگ غفلت مي ورزد، بلکه آگاهانه آن را به بهانه تقليل گرايي نقد مي کند. اقتصاد سياسي توليد و مصرف کالاهاي فرهنگي در سطح جهاني نشان مي دهد که يا جهاني شدن معناي روشني ندارد، يا به معناي جهاني سازي امريکايي شدن و غربي شدن خواهد بود. از اين رو، نظريه ارتدوکسي جديد نمي تواند به خوبي از عهده تبيين رابطه فرهنگ و هويت با توجه به واقعيات جهاني برآيد.

کليدواژگان:هويت ، فرهنگ ، نظريه متاخر جهاني شدن ، امپرياليزم فرهنگي ، اقتصاد سياسي فرهنگ ، جهاني شدن ، امريكايي شدن ، غربي شدن.

 

راهبردهاي مداراي نوجوانان تهراني در وضعيت هاي مختلف هويتي

بنفشه غرائي ، محمدكاظم عاطف وحيد ، محمود دژكام ، مهرداد محموديان  

فصلنامه رفاه اجتماعي، شماره 19، زمستان 1384  ص 125

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 254kb]    

طرح بحث: هدف از اين پژوهش بررسي راهبردهاي مداراي نوجوانان تهراني در وضعيت هاي مختلف هويتي بر اساس نظريه مارسيا (Marcia) مي باشد.

روش تحقيق: 467 نوجوان تهراني (235 دختر و 232 پسر) از چهار منطقه آموزش و پرورش تهران در مقاطع سوم نظري و پيش دانشگاهي به طور خوشه اي انتخاب گرديده و پرسش نامه فرايند هويت ايگو و مقياس مداراي نوجوانان توسط کليه شرکت کنندگان تکميل گرديد.

يافته ها: يافته هاي اين پژوهش نشان داد که تفاوت معنا داري بين بعضي از ساز و کارهاي مداري مورد استفاده نوجوانان در وضعيت هاي مختلف هويتي وجود دارد.

نتيجه: براساس نتايح اين پژوهش مي توان سازوکارهاي مداراي مورد استفاده نوجوانان در هر يک از وضعيت هاي هويتي، را تعيين کرد و مي توان با برنامه ريزي آموزش مهارت هاي مدارا با تاکيد بر مهارت هاي اختصاصي مورد استفاده در هر يک از وضعيت هاي هويتي به نوجوانان جهت رسيدن به وضعيت اکتساب و در نهايت حل بحران هويت کمک کرد.

کليدواژگان:راهبردهاي مدارا، نوجوانان تهراني، وضعيت هاي هويتي

 

تحولات سياست خارجي روسيه : هويت دولت و مساله غرب

نوشين ياوريان  

فصلنامه سياست خارجي، شماره 74، تابستان 1384  ص 467

تعارض هويتي در روسيه و تاثير آن بر سياست خارجي اين كشور

افشين زرگر  

فصلنامه مطالعات آسياي مركزي و قفقاز، شماره 50، تابستان 1384  ص 47

 چکيده   

روسيه پس از اتحاد جماهير شوروي با انبوهي از مسائل و مشكلات مواجه و بدون شك در بين اين مسائل معضل هويت ملي از اهميت بسيار زيادي برخوردار بوده است . روسها در دوره جديد حيات خود تلاش نموده‌اند تا به يك هويت ملي منسجم ، يكپارچه و شفاف دست يابند ولي در اين راه همچنان با مشكلات جدي روبرو مي‌باشند كه از جمله مي‌توان به تنش‌ها و مقاومتهاي قومي در اين كشور اشاره نمود كه فرايند هويت سازي ملي را در اين كشور كند مي‌نمايد . اما بجز اين عامل بدون شك مهمترين مانع را بايد در تداوم تعارض هويتي روسها دنبال نمود كه از گذشته به عنوان يك عامل تاثيرگذار مهم بر سياست داخلي و خارجي روسيه مطرح بوده است ...

 

اسلام در روسيه : سياست هاي هويتي و امنيتي Islam In Russia

فصلنامه مطالعات آسياي مركزي و قفقاز، شماره 50، تابستان 1384  ص 231

هويت ملي ايرانيان

دكتر سعيد زاهد  

فصلنامه راهبرد ياس، شماره 4، زمستان 1384  ص 129

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 134kb]    

در اين مقاله ، هدف شناخت هويت ملي ايرانيان و مؤلفه هاي اساسي آن است . در ضمن مي خواهيم بدانيم كه جايگاه هر يك از اين مؤلفه ها در مجموعه هويت ملي ايرانيان چيست . با توجه به نظر نويسندگان موجود به تعريف هويت ، هويت ملي و هويت ايراني پرداختيم و تلاش نموده ايم مؤلفه هاي هويت ملي ايرانيان را به دست آوريم . با نگاهي گذرا به تاريخ ملت ايران به مؤلفه هاي هويت ملي ايرانيان اشاره مي نماييم . در اين پژوهش به اين نتيجه رسده ايم كه جغرافياي فلات ايران ، تاريخ اين سرزمين ، زبان فارسي ، دين اسلام و تجدد خواهي و ميل به پيشرفت عناصر اصلي هويت ايراني را تشكيل مي دهند ...

 هويت و مجاز : تاثير هويتي اينترنت

جهانگير معيني علمداري  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 24، زمستان 1384  ص 107

 چکيده   

در مقاله حاضر اين ديدگاه مطرح شده است كه اينترنت علاوه بر اطلاع رساني موجب بروز تحولات هستي شناختي در كاربران نيز مي شود. شخص با ورود به اينترنت به دنياي مجازي گام مي گذارد. اين سپهر مجازي امكان هويت سازي رابه اشكال جديدي فراهم مي آورد.

اين امر در نهايت به تكثر هويتي و رشد فرديت در شخص مي انجامد. به عقيده نويسنده، نظريه هاي متعارف درباره هويت قادر به توضيح اين مساله نيستند. از اين رو، وي براي تشريح تاثيرات هويتي اينترنت در كشورهاي صنعتي و كشورهاي در حال توسعه از نظريه بازتابي هويت استفاده كرده است.

کليدواژگان:ابر متن ، تكثر هويتي ، جامعه ي شبكه اي ، سپهر مجازي ، فوق فرهنگ ، مجازي شدن ، هويت

 

 هويتهاي اجتماعي ، رويكردهاي چند رشته‌اي

گري تايور / استيو اسپنسر / علي اكبر كمالي اردكاني  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 24، زمستان 1384  ص 125

نقش سرمايه ي اجتماعي در روابط بين قومي و هويت ملي (بررسي جوانان تبريز و مهاباد)

احمد رضايي / حبيب احمدلو  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 24، زمستان 1384  ص 7

 چکيده   

هدف مقاله حاضر، بررسي رابطه ميزان سرمايه اجتماعي و نقش آن در ميزان روابط بين قومي و هويت ملي جوانان كرد ساكن شهر مهاباد و جوانان ترك زبان ساكن در شهر تبريز و مقايسه اين دو گروه از نظر ميزان هويت ملي پاسخ گويان در حد بالايي است. ميزان سرمايه اجتماعي گروه هاي مورد مطالعه پايين، و ميزان روابط بين قومي پاسخ گويان بسيار پايين است. گرايش به ساير اقوام ميزان روابط بين قومي را تقويت مي كند و هر دو متغير فوق تاثير مثبتي بر ميزان هويت ملي جوانان دارد. سرمايه اجتماعي نيز بر روي گرايش به ساير اقوام روابط بين قومي و هويت ملي تاثير مثبتي داشته و آن ها را تقويت مي كند.

کليدواژگان:سرمايه اجتماعي ، كميت روابط اجتماعي ، كيفيت روابط اجتماعي ، هويت ملي ، روابط بين قومي

هويت ملي در شعر معاصر ايران

منوچهر لك  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 24، زمستان 1384  ص 61

 چکيده   

هويت ملي، امروزه، به عنوان يكي از مباني زير ساختي مقوله فرهنگ در هر جامعه مطرح است، به همين سبب شعر كه از عناصر مهم سازنده فرهنگ يك جامعه به شمار مي رود، بازتاب روح جمعي و آرزوهاي ملي يك جامعه است. از همين روست كه نقش شاعران در فرهنگ سازي و به دنبال آن در هويت سازي، اهميت مي يابد. چهره هاي برجسته شعر فارسي، فرهنگ و هويت ملي ايرانيان را فراروي چشمان جهانيان نهاده اند.

هدف اين مقاله، مروري بر مقوله هويت ملي در شعر معاصر( 1357 هـ. ش به بعد). است بنابراين پس از بيان مفاهيم و مولفه هاي هويت ملي، ارتباط آن با مقوله شعر فارسي مورد قرار گرفته است. اين مقاله تلاش مي كند تا با روشن كردن مفاهيم اصلي هويت ملي، زنجيره تامين و چگونگي ارتقاي جايگاه آن را در شعر معاصر فارسي، تبيين نمايد.

کليدواژگان:هويت ، هويت ملي ، تاريخ معاصر ، ادبيات ، شعر فارسي