دختران جوان و ارزش هاي زنانگي

معصومه قاراخاني  

فصلنامه ارتباطات و فرهنگ، شماره 9، پاييز 1386  ص 73

بررسي رابطه ي همدلي با سبك هاي هويت و تعهد در دانشجويان رشته هاي فني و علوم انساني

زهرا فيض آبادي ، دكتر ولي الله فرزاد ، دكتر مهرناز شهرآراي  

فصلنامه مطالعات روانشناختي، شماره 10، تابستان 1386  ص 65

 چکيده   

 

تعداد 726 نفر از دانشجويان دانشگاه هاي دولتي شهر تهران در مقطع كارشناسي رشته هاي علوم انساني و فني-مهندسي، در ابعاد همدلي و سبك هاي هويتي و تعهد بررسي شدند. براي سنجش همدلي از پرسش نامه ي فهرست واكنش هاي بين فردي و براي سنجش سبك هاي هويت و تعهد از پرسش نامه ...

 

کليدواژگان:همدلي- سبك هاي هويت- تعهد

کارکرد خانواده در بيماران دچار اختلال هويت جنسي

دکتر اميد رضائي، دکتر سيد مهدي صابري، حسين شاهمرادي، غفار ملک خسروي  

فصلنامه توانبخشي، شماره 29، بهار 1386  ص 58

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 191kb]    

هدف: اختلال هويت جنسي يك وضعيت نسبتاً نادر است كه در آن افراد، هويت جنسي خود را با آنچه ظاهر آنها نشان مي دهد نامتجانس احساس مي كنند. از عوامل مهم مرتبط با آن خانواده را بوده كه احتمالاً در سبب شناسي و در عين حال نگهداري آن مؤثر است. به اين ترتيب بررسي رابطه كاركرد خانواده با اين اختلال به خصوص در كشور ايران كه هدف اين مطالعه نيز مي باشد، مي تواند در بالا بردن كيفيت كمك به بيماران مبتلا مفيد واقع شود.

روش بررسي: اين پژوهش به روش مقطعي مقايسه اي و از نوع مورد – شاهدي و با نمونه گيري در دسترس انجام شد كه در آن تعداد 37 نفر از مراجعه كنند گان به سازمان پزشكي قانوني كه تشخيص اختلال هويت جنسي، توسط كميسيون روانپزشكي در آنها محرز شده بود، پرسش نامه هاي اطلاعات فردي و ابزار سنجش خانواده كه ابزاري براي بررسي كاركرد خانواده است را تكميل نمودند(گروه نمونه) و با روش همسان سازي 37 نفر از افراد در دسترس كه با ارزيابي روانپزشك فاقد هرگونه اختلال روانپزشكي بودند نيز به عنوان گروه مقايسه پرسش نامه ها را تكميل نمودند. داده ها با استفاده از آزمون تي براي گروه هاي مستقل مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.

يافته ها: نتايج نشان داد كه «كاركرد خانواده»(034/0=P) و همچنين ابعاد كاركردي «آميختگي عاطفي» (03/0=P)، «كنترل رفتار»(021/0=P) و «پاسخگويي عاطفي»(009/0=P) در گروه نمونه نسبت به گروه مقايسه داراي اختلال معنادار و از كارايي پايين تري برخوردار بود، در حالي كه اين تفاوت در مورد ابعاد كاركردي «نقش ها»(15/0=P)، «حل مسئله» (16/0=P) و "ارتباط" (066/0=P) به طور معنادار به چشم نمي خورد.

نتيجه گيري: با توجه به يافته هاي پژوهش وجود اختلال هويت جنسي در افرادي كه دچار مسائل و مشكلات عاطفي، احساسي و هيجاني بيشتري در خانواده هستند محتمل تر و كمك گسترده به اين افراد از طريق مداخلات خانوادگي مي تواند مؤثر واقع شود. همچنين آگاهي دادن به خانواده ها در مورد نيازهاي عاطفي و تربيتي فرزندان، احتمال بروز اين اختلال را كاهش مي دهد.

کليدواژگان:اختلال هويت جنسي ,كاركرد خانواده ,آميختگي عاطفي ,كنترل رفتار ,پاسخگويي عاطفي ,نقش ها ,حل مسئله ,ارتباط

 

 

 بررسي هويت فرهنگي در دانش آموزان دره راهنمايي تحصيلي ( گرايش ها و شناخت ها )

محسن خادمي ، دكتر پرويز ساكتي ، ويدا فلاحي   

دو فصلنامه مطالعات تربيتي و روان شناسي، شماره 16، مهر 1386  ص 43

 چکيده   

 

به منظور شناخت هويت فرهنگي نوجوانان ايران و با توجه به تحقيقات پراكنده اي كه نشان دهنده افزايش تمايلات نوجوانان به فرهنگ هاي بيگانه است، تحقيقي در اين زمينه بر روي 600 نفر از دانش آموزان مقطع راهنمائي شهرستان شيراز انجام شد. داده هاي اين تحقيق بوسيله مقياس 37 گويه اي، كه در برگيرنده مولفه هاي فرهنگي است جمع آوري گرديد. نتايج به دست آمده نشان دهنده هويت فرهنگي دختران و پسران ...

 

کليدواژگان:هويت فرهنگي- دانش آموزان دوره راهنمايي

 تفاوتهاي فردي در سبكهاي هويت و عملكرد تحصيلي : نقش تعهد هويت و بهزيستي روانشناختي

اميد شكري ، مهرناز شهرآراي ، زهره دانشپور ، رضا دستجردي   

فصلنامه پژوهش در سلامت روانشناختي، شماره 1، بهار 1386  ص 16

مشاهده متن   [PDF 488kb]    

 جايگاه هويت در پايان نامه هاي دانشجويي

مجتبي مقصودي   

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 31، پاييز 1386  ص 81

ريشه هاي هويت ايراني در قيام ميرزا کوچک خان جنگلي

محمدرضا علم   

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 31، پاييز 1386  ص 99

ملت و هويت

علي کريمي   

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 31، پاييز 1386  ص 137

 هويت ملي در شعارهاي انقلاب اسلامي

اسماعيل حسن زاده   

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 31، پاييز 1386  ص 3

نگرشي سازه انگارانه به هويت ملي در ايران

حسين سليمي   

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 31، پاييز 1386  ص 31

 تبيين جامعه شناختي رابطه سرمايه فرهنگي خانواده با هويت اجتماعي جوانان

محسن نيازي ، محمد کارکنان نصرآبادي  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 31، پاييز 1386  ص 55

آموزش شهروندي ملي و جهاني همراه با تحكيم هويت و نظام ارزشي دانش آموزان

دكتر حسين لطف آبادي   

فصلنامه نوآوري هاي آموزشي، شماره 17، پاييز 1385  ص 11

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 257kb]    

اين مقاله بر سه موضوع اصلي و مرتبط با يکديگر تأكيد دارد:

اول، توضيح مفاهيم اساسي جهاني شدن، جهاني سازي، جهاني نگري و مليت گرايي، هويت ملي، نظام ارزشي، شهروندي و مهارت هاي زندگي و ارتباط آن ها با يکديگر؛

دوم، ارائه يافته هاي پژوهشي نگارنده در بارۀ وضعيت نوجوانان و جوانان دانش آموز ايران، نگرش آنان به جوانب گوناگون زندگي اجتماعي و مدني، نظام ارزشي، جهاني شدن و جهاني سازي و بررسي ويژگي هاي مهم روان شناختي که مانع از رشد شهروندي است؛

سوم، توضيح معنا و حقوق و مسئوليت هاي شهروندي در سطوح محلي و ملي و جهاني، ضرورت و چگونگي آموزش فلسفه و روش تفکر درست به دانش آموزان براي تصميم گيري انديشمندانه در مقوله شهروندي.

نظريه بنياني ارائه شده در اين مقاله آن است که: «آموزش و پرورش ايران اگر بخواهد هويت ملي و نظام ارزشي و مهارت هاي شهروندي کودکان و نوجوانان را تحكيم و اعتلا بخشد، بايد آنان را براي زندگي در عصر جهاني شدن در قرن حاضر آماده كند.» براي اين منظور، نگرش آموزش و پرورش به برنامه هاي درسي و فعاليت هاي کلاس و مدرسه در آموزش عمومي بايد تغيير يابد و افزون بر آموزش هاي درسي، تحکيم هويت و نظام ارزشي انساني و ديني و ملي، آموزش شهروندي و مهارت هاي زندگي فردي و اجتماعي و اقتصادي و علمي و فرهنگي را محور برنامه هاي آموزشي و تربيتي قرار دهد. آموزش شهروندي محلي و ملي و جهاني به دانش آموزان، بخشي مهم از اين برنامه هاست.

مطالعات ارائه شده در اين مقاله نشان مي دهد که گروه هاي قابل توجهي از نوجوانان و جوانان دانش آموز ايراني دچار ضعف هاي اساسي در هويت اجتماعي و مدني و گرفتار نگرش هاي ضداجتماعي و خلافکاري و روحيه سرکشي هستند. در چنين وضعيتي، آموزش حقوق و مسئوليت هاي محلي و ملي و جهاني در جوانب گوناگون شهروندي در برنامه هاي درسي و فعاليت هاي کلاس و مدرسه و آموزش رفتار مبتني بر تفکر درست ، مسئوليت پذيري، و تصميم گيري انديشمندانه ضرورت دارد. چگونگي اين آموزش ها نيز، در اين مقاله مورد بحث قرار گرفته است.

کليدواژگان:آموزش شهروندي- هويت ملي- نظام ارزشي- جهاني شدن -جهاني سازي- جهاني نگري و مليت گرايي- حقوق و مسئوليت- آموزش فلسفه به دانش آموزان- تفكر درست- حل مساله

 

بحران هويت فرهنگي در ايران و پيامدهاي آن

محمد رضا شرفي   

فصلنامه روانشناسي و علوم تربيتي، سال سي و ششم، شماره 3، پائيز 1386  ص 3

 چکيده   

در مرحله اول بحران هويت را بايد به مثابه رويكردي آسيب شناسانه به مبحث هويت ملاحضه كرد و چنانچه مولفه هاي آسيب زا در پديده هويت مورد شناسايي قرار گيرد ، خود زمينه اي براي آسيب زدايي تلقي خواهد شد . در زمينه سوابق تاريخي هويت در ايران ، بررسي مقطعي از تاريخ گذشته يعني از حدود 170 سال پيش ، اهميت اساسي دارد ؛ زيرا غرب با دانش و كارشناسي نوين و دانش و فناوري نظامي برتر ، زمينه نوعي سلطه را بر سرزمين هاي اسلامي ، به ويژه ايران ، فراهم نمود . رويكردهاي ايران در مواجهه با تمدن غرب ، غالبا متكي بر الف ) رويكرد طرد ، نفي ، و انكار و ب) رويكرد مرعوب شدن ، خودباختگي ، و تسليم بوده و متاسفانه رويكرد سومي كه به گزينش آگاهانه از تمدن غرب متمايل باشد در كار نبوده است ؛ و اذا عقب افتادگي جامعه ايران در آن زمان و بعد تا حدودي محصول از دست دادن هويت و خود باوري ما تلقي مي شود . نقاط آسيب پذير هويت در ايران عبارتند از گسست فرهنگي ، تضاد نسل ها ، تحولات فزاينده ، فقدان تماميت ، فن آوري ماهواره اي ، مهاجرت وسيع ، و شهرهاي بزرگ .

بررسي آثار نتايج تيم ملي فوتبال ايران در جام جهاني 2006 بر هويت ملي شهروندان (مطالعه موردي شهر ياسوج)

سيروس احمدي   

فصلنامه المپيك، شماره 37، بهار 1386  صص 85-96

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 212kb]    

هدف اساسي پژوهش حاضر عبارت است از بررسي ارتباط موفقيت يا عدم موفقيت تيم ملي فوتبال ايران در مسابقات جام جهاني فوتبال، بر جايگاه هويت ملي نزد شهروندان، روش تحقيق، پيمايش طولي از نوع پانل است. عمليات ميداني طي 4 مقطع زماني قبل از آغاز بازيهاي جام جهاني و پس از بازيهاي ايران در مقابل مکزيک، پرتغال، و آنگولا در گروه يکساني انجام شده است. جامعه آماري اين پژوهش تمامي افراد 15-60 سال شهر ياسوج است که با استفاده از روش نمونه گيري تصادفي چند مرحله اي، 392 نفر در مرحله اول انتخاب شدند. ابزار سنجش، پرسشنامه اي 33 سوالي بود که با استفاده از تحليل عاملي، تعيين اعتبار سازه اي شد. روايي آن محاسبه ضريب آلفا کرونباخ سنجش شد. بر اساس نتايج به دست آمده پس از شکست تيم ملي فوتبال ايران در مقابل مکزيک و پرتغال، نمره هاي هويت ملي در ابعاد مختلف و به صورت کلي کاهش يافت. اما پس از کسب تساوي در مقابل آنگولا ضمن اينکه روند کاهش نمره هاي هويت ملي متوقف شد، افزايش معناداري نيز مشاهده نشد.

کليدواژگان:هويت ملي، فوتبال، جام جهاني

 

مقايسه شيوه هاي فرزندپروري با سبكهاي هويت و بررسي رابطه آنها در دانش آموزان دختر و پسر پيش دانشگاهي نواحي چهارگانه آموزش و پرورش شهر شيراز

مهناز خواجه پور ، حميد عطار   

دو فصلنامه مطالعات تربيتي و روان شناسي، شماره 15، شهريور 1386  ص 179

 چکيده   

هدف از پژوهش حاضر مقايسه شيوه هاي فرزند پروري با سبك هاي هويت در دانش آموزان دختر و پسر پيش دانشگاهي نواحي چهارگانه شهر شيراز مي باشد. نمونه اين مطالعه 657 نفر از دانش آموزان دختر و پسر مي باشند كه به شيوه نمونه گيري تصادفي ساده چند مرحله اي از بين مدارس پيش دانشگاهي در نواحي چهار گانه آموزش و پرورش شيراز انتخاب شدند...

کليدواژگان:سبك هاي هويت- شيوه هاي فرزندپروري- هويت آشفته- هويت زودهنگام-هويت با وقفه- هويت پيشرفته- والدين قاطع و اطمينان بخش- والدين مستبد

بررسي ميزان برخورداري كتب فارسي، تاريخ و تعليمات اجتماعي دوره ي راهنمايي تحصيلي از مؤلفه هاي هويت ملي

دكتر بابك شمشيري، محمودرضا نوشادي  

فصلنامه مطالعات برنامه درسي، شماره 6، پاييز 1386  ص 3

 چکيده   

دقت و توجه كارشناسانه در انتخاب محتواي درسي و پيام هاي آشكار و مكنون آن ها مي تواند، به صحت و سلامت فرايند شكل دهي هويت ملي و هم چنين رشد آن در دانش آموزان كمك نمايد. به همين دليل مسئله ي كلي پژوهش حاضر عبارت است از چگونگي پرداختن كتب تعليمات اجتماعي، تاريخ و فارسي دوره ي راهنمايي به مقوله ي هويت ملي و نيز شناسايي كاستي ها و آسيب پذيري هاي هر كدام از آن ها در متون درسي. براي انجام پژوهش حاضر و پاسخ گويي به سؤالات آن، از روش تحليل محتوا استفاده شده است. در پژوهش حاضر، يازده مقوله شناسايي شدند. كه عبارت اند از بُعد ديني، بُعد سياسي، ارزش هاي ملي، هنجارهاي ملي، ميراث فرهنگي، اسطوره هاي ملي، نمادهاي ملي، ويژگي هاي جغرافيايي، خرده فرهنگ هاي قومي، افتخارات ملي و تعاملات بين المللي.

در مجموع، يافته هاي به دست آمده از پژوهش حاضر دلالت بر آن دارد كه در كتب نام برده، به برخي از مؤلفه هاي مربوط به پديده ي هويت ملي در حد نسبتاً مناسبي پرداخته شده است. كه اين مؤلفه ها عبارت اند از: بُعد ديني و بُعد سياسي. اين در حالي است كه برخي ديگر از ابعاد هويت ملي شديداً مورد غفلت قرار گرفته اند. ابعاد مذكور به ترتيب عبارت اند از: هنجارهاي ملي، اسطوره هاي ملي، خرده فرهنگ هاي قومي، نمادهاي ملي و تعاملات بين المللي. با توجه به يافته هاي به دست آمده، بازنگري در هدف ها و محتواي برنامه هاي درسي دوره هاي گوناگون تحصيلي با تاكيد بر پرورش هويت ملي (اسلامي- ايراني) پيشنهاد مي شود.

تاملي بر مباني و مفاهيم مكتب كپنهاك

نبي الله ابراهيمي  

فصلنامه سياست خارجي، شماره 82، تابستان 1386  ص 439

 چکيده   

هدف اصلي اين نوشتار نقد و ارزيابي مكتب كپنهاگ مي باشد. به عبارتي بررسي مباني و مفاهيم كتب كپنهاگ مانند مباني هستي شناختي، معرفت شناختي و مفاهيمي همچون بين ذهني بودن امنيت، جايگاه امنيت اجتماعي، امنيتي ساختن و امنيت منطقه اي مي تواند،ارزيابي درستي از امنيت و مطالعات آن را در اختيار ما قرار دهد. مكتب مزبور به عنوان راهي ميانه در مطالعات امنيتي تا حد زيادي توانسته با رويكرد علمي و تحليل مناسب در مطالعه امنيت به بسياري از پرسش هاي اين حوزه ...

کليدواژگان:مكتب كپنهاگ، امنيت، امنيت اجتماعي، امنيتي ساختن، هويت، امنيت منطقه اي

جمهوري اسلامي ايران و پست - مدرنيسم

دكتر محمدجواد جاويد   

دوفصلنامه دانش سياسي، شماره 3، بهار و تابستان 1385  ص 59

 چکيده   

در نگاه اول بررسي روابط پست- مدرنيسم و جمهوري اسلامي رابطۀ غريب و دست نيافتني تلقي مي شود. اما بازخواني روابط دين و مدرنيسم به مثابه دو عنصر مؤثر در طرز تلقي ما از يک جامعۀ پست- مدرن، اين امکان را به ما داده است تا دست كم مدعي نوعي عموم و خصوص من وجه در تحليل روابط و تبيين تعامل جمهوري اسلامي در ايران و پست- مدرنيته موجود در غرب باشيم. در اين فرض تنها بدان جنبه از عناصر پست- مدرنيسم عنايت شده که ناظر به مقولۀ معرفت و تعلق اعتقادي فردي و يا اجتماعي است. بالطبع جمهوري اسلامي نيز همچون پست- مدرنيسم متغير وابسته اي است که بر محور نوع نگاه به معرفت ديني در اين دوره ارزيابي و تفسير شده است. حاصل اين مقاله قبول نوعي تأثير متقابل جمهوري اسلامي در معناي عام و جمهوري اسلامي ايران در مفهوم خاص آن با پست- مدرنيسم در فرايند قوت و قوام دينداري در عصر حاضر است.

کليدواژگان:جمهوري اسلامي ايران، پست، مدرنيسم، سكولاريسم، مدرنيته، هويت ديني، جمهوريت، اسلاميت

قوميت از منظر سياستهاي هويت

دكتر كاووس سيدامامي   

دوفصلنامه دانش سياسي، شماره 3، بهار و تابستان 1385  ص 143

 چکيده   

در تبيين مسائل قومي در ايران غالباً روابط ميان اعضاي گروههاي قومي با اعضاي جامعۀ بزرگ تر ناديده گرفته مي شود و بر نقش فرايندها و ساختارهاي کلان و نيز سوءاستفاده خارجي و نخبگان قومي از تفاوتهاي قومي تأکيد مي شود. تحقيق حاضر تلاشي است براي فهم روابط قومي از منظر تجربه هاي روزمرۀ مردم و سازوکارهايي که از طريق آن، هويتهاي جمعي و مرزهاي قومي در روابط ميان «خود» و «ديگري» و در پرتو مناسبات قدرت شکل مي گيرند.

براي اين منظور نويسنده ضمن اشاره به ديدگاههاي کلان موجود در اين زمينه و نقد و بررسي آنها به ضرورت طرح و مبنا قرار دادن رويکردي جايگزين اشاره دارد که ترکيبي از دو رويکرد «رابطه اي» و «برساخته گرا» است. در مقاله استدلال مي شود که تنوع قومي در ايران همچنان ماندگار خواهد بود و تفاوتهاي قومي مي توانند تحت شرايط خاصي در خدمت بسيج احساسات گروهي و خلق هويتهاي واگرا قرار گيرند. آگاهي به شرايط و عواملي که سبب تنش در روابط قومي در ايران مي شوند، مي تواند به اتخاذ راهکارهاي اجرايي بهتر و مؤثرتر مدد رساند.

کليدواژگان:قوميت، ايران، هويت، ناسيوناليسم قومي، سياست قومي

ماهواره و هويت جنسيتي دختران جوان

فروغ السادات عريضي - فريدون وحيدا - پروانه دانش   

فصلنامه جامعه شناسي ايران، شماره 14، تابستان 1385  صص 76-100

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 180kb]    

اين تحقيق به دنبال بررسي اثر استفاده از شبکه هاي تلويزيوني ماهواره اي بر هويت جنسيتي است. به منظور بررسي اين رابطه از نظريه «استفاده و التذاذ» و نظريه «هويت اجتماعي» جنکينز استفاده شده است. اين تحقيق به صورت پيمايشي و با ابزار پرسش نامه در بين دانش آموزان دختر دبيرستان هاي منطقه 5 آموزش و پرورش شهر تهران در سال تحصيلي 84-85 انجام شد. روش نمونه گيري خوشه اي بوده است و حجم نمونه 417 نفر مي باشد. نتايج نشان مي دهد که 58 درصد پاسخگويان در منزل ماهواره داشته و از آن استفاده مي کنند. آزمون فرضيات نشان مي دهد که بين وجود ماهواره در منزل و هويت جنسيتي رابطه وجود دارد و افراد داراي ماهواره از سازه هويت جنسيتي نمره کمتري دريافت کرده اند که نشان دهنده تغيير رفتارها و نگرش ها به سمت الگوها و گرايش هاي جديد است. بين ميزان استفاده از ماهواره و هويت جنسيتي نيز همين رابطه تاييد مي گردد. در مدل تحليل مسير با وارد کردن همه متغيرها، انگيزه استفاده بالاترين نقش را در تبيين متغير وابسته ايفا کرده است و متغيرهاي پايگاه خانواده، ميزان استفاده و نوع رسانه در دسترس نقش کمتري در تبيين داشته اند.

کليدواژگان:هويت- جنسيتي- تلويزيون ماهواره اي- استفاده و لذت بردن- انگيزه استفاده

آرارات نام و نشان و هويت ايراني دارد

فيروز منصوري  

ماهنامه اطلاعات سياسي - اقتصادي، شماره 238، خرداد و تير 1386  ص 122

مشاهده متن   [PDF 122kb]    

رابطه بين پايگاه هاي هويت و فرار دختران از خانه

حسين شاره ، دكتر حميدرضا آقا محمديان  

فصلنامه روانپزشكي و روانشناسي باليني ايران، شماره 49، تابستان 1386  ص 122

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 165kb]    

مقدمه: نظر به اهميت فرار دختران جوان از منزل و پيامدهاى اجتماعى و خانوادگى آن، در پژوهش حاضر به بررسى رابطه پايگاه هويت و فرار دختران از منزل پرداخته شده است.

روش: روش پژوهش توصيفي- پس رويدادي بود. نمونه گيرى به روش در دسترس و شامل 20 نفر از دختران فرارى ساکن در مرکز بهزيستى طوس شهر مشهد بود. هم چنين 20 نفر از دختران عادى که از نظر سن و تحصيلات با آنها همتا شده بودند به عنوان گروه گواه انتخاب شدند. ميانگين سن آنها 9/16 سال (انحراف معيار 88/2) بود. پايگاه هويت به وسيله دومين نسخه تجديدنظر شده آزمون گسترش يافته عينى پايگاه هويت سنجيده شد. داده‎ها به کمک آزمون t ، ضريب همبستگي دو رشته اي نقطه اي، همبستگي پيرسون و همبستگي رتبه اي اسپيرمن تحليل گرديدند.

يافته ها: ميانگين نمرات پايگاه هويت پراکندگى در دختران فرارى به طور معنى دارى بالاتر از ميانگين اين پايگاه هويت در دختران عادى بود (01/0p< ). هم چنين ارتباط بين سن و پايگاه هويت ممانعت، معنى دار بود (05/0p< ).

نتيجه گيري: هرچه فرد کمتر بحران هويت را تجربه کرده باشد و به تعهد کمترى رسيده باشد بيشتر احتمال دارد که اقدام به فرار از خانه نمايد

کليدواژگان:دختران فراري، هويت، پايگاه هويت

از خود بيگانگي و بحران هويت

رسول جواني   

ماهنامه معرفت، شماره 117، شهريور 1386  ص 121

 چکيده    مشاهده متن    [HTML]    

اين مقاله ابتدا تعريفى كامل از هويت فردى و اجتماعى و نيز از خودبيگانگى ارائه مى دهد و در ادامه به پيشينه تاريخى موضوع مورد بحث، نظر قرآن در رابطه با آن و نيز نظريات برخى انديشمندان و صاحب نظران در اين باب مى پردازد. سپس با مقدمه قرار دادن اين مباحث، بحران هويت را به دو قسم فردى و اجتماعى تقسيم نموده، علل هر يك را بيان مى كند. در مبحث علل بحران هويت فردى، عوامل درونى (ضعف ذاتى انسانى، خودفراموشى و خدافراموشى) و عوامل بيرونى (گروه هم سالان و نقش والدين) مورد بررسى قرار گرفته است. در خاتمه نيز علل بحران هويت اجتماعى در موضوعات: تصميم سازان، گروه هاى الگو، فردگرايى، سكولاريسم، تسامح و تساهل اخلاقى، اخلاق سكولار، و تهاجم فرهنگى به بحث گذاشته شده است.

کليدواژگان:هويت، هويت ملي و اجتماعي، از خودبيگانگي، خدافراموشي، تصميم سازان، تساهل و تسامح اخلاقي، فردگرايي، سكولاريسم، اخلاق سكولار

 

پلوراليسم قومي-زباني و هويت ملي

يحيي مدرسي  

دو فصلنامه نامه انسان شناسي، شماره 7، بهار و تابستان 1384  صص 129-146

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 148kb]    

بررسي پديده گوناگوني هاي قومي-زباني وپيوندآن با هويت ملي هدف اصلي بحث حاضر است.نگاهي گذرا به دورنماي قومي-زباني جهان نشان مي دهد كه الگوي يك كشور، يك قوم ويك زبان بيشتر يك استثناست تا قاعده. تنوعات و تفاوتهاي قومي- زباني در كشورهاي مختلف زمينه اي است مناسب براي به وجود آمدن مسائل زباني،اجتماعي و سياسي گوناگون مانند انتخاب زبان هاي رسمي و ملي.اين كه كدام الگوي سياست گذاري زباني براي پيوند ميان تعلق قومي و همبستگي ملي كارآمدتر است،مسئله مورد توجه اين بحث است. نگرش هاي تكثرگرا و وحدت گرا دو چار چوب كلي سياست گذار براي حل مسائل زباني هستند و الگوهاي به كار گرفته شده در كشورهاي مختلف معمولأ دريكي ازاين دوچارچوب كلي قرارمي گيرند.رايج ترين اين الگوها در انتخاب زبان رسمي در يك كشور الگوهاي تك زباني،چند زباني و تركيبي است. با بررسي نقاط قوت و ضعف هر يك از اين الگوها، چنين نتيجه گرفته شده است كه الگوي تركيبي براي حفظ تعادل و پيوند ميان احساس تعلق قومي و همبستگي و هويت ملي مناسب تر و كارآمدتر به نظر مي رسد.

خاستگاه شعر و هويت صنفي ـ اجتماعي شاعر از ديدگاه حكيم انوري ابيوردي

مهدي محبتی  

دو فصلنامه پژوهش زبان و ادبيات فارسي، شماره 8، بهار و تابستان 1386  صص 87-104

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 149kb]    

توصيف شعر و تبيين جايگاه شاعر در ميان اصناف اجتماعي دو ويژگي عمده ديدگاه ادبي انوري است. انوري به دليل تربيت حكمي ـ منطقي و آشنايي دقيق با كلام منظوم و قلمروهاي آن و نيز با تكيه بر تجربه هاي هنري نابي كه در طول حيات خود از ماهيت آفرينش شعر به چنگ آورده بود، موفق به طرح و بسط ديدگاه هايي تازه و استوار درباره تحليل شعر و هويت صنفي شاعر شد. او با طبقه بندي اصناف شاعران و تحليل نقش و جايگاه فرآورده هاي شاعر در زنجيره نيازهاي اجتماعي و مقايسه اين فراورده ها با توليدات اقشار ديگر جامعه، و همچنين دلايل پيدايش انواع متفاوت شعر در روان شاعر، يكي از مهم ترين منابع جامعه شناسي شعر و شاعري را در ادب فارسي پي انداخت، ضمن آنكه براي نخستين بار چندين شعر مهم و مطول اختصاصاً در همين باب آفريد و اولين نگاه هاي توصيفي ـ منطقي را در باب ماهيت شعر و انواع آن بيان كرد. اين مقاله تبيين دقيق انديشه ها و آراي انوري درباره شعر و هويت صنفي شاعر است.

کليدواژگان:اقسام شعر، خاستگاه اجتماعي شاعر، شعر، شعر انوري، هويت صنفي شاعر.

 

 تفاوت هاي فردي در سبك هاي هويت و بهزيستي روان شناختي: نقش تعهد هويت

اميد شكري، دكتر عزيزا... تاجيك اسماعيلي، زهره دانشورپور، زيبا غنايي، رضا دستجردي   

فصلنامه تازه هاي علوم شناختي، شماره 34، تابستان 1386  ص 33

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 385kb]    

هدف: اين پژوهش با هدف بررسي نقش سبك هاي هويت و تعهد هويت بر بهزيستي روان شناختي دانشجويان انجام شد.

روش: در يك بررسي مقطعي، در نمونه اي متشكل از 376 آزمودني (158 پسر و 218 دختر)، پرسشنامه سبك هاي هويت و مقياس هاي بهزيستي روان شناختي اجرا شد. با استفاده از تحليل مسير، اثرات مستقيم و غير مستقيم سبك هاي هويت بر تعهد هويت و مقياس هاي ششگانه بهزيستي روان شناختي مورد بررسي قرار گرفت.

يافته ها: سبك هويت اطلاعاتي بر تعهد، استقلال، تسلط محيطي، رشد فردي، روابط مثبت با ديگران و هدف در زندگي اثر مثبت و معنادار؛ سبك هويت هنجاري بر تعهد اثر مثبت و معنادار و بر استقلال اثر منفي و معنادار، و سبك هويت سردرگم/ اجتنابي بر تعهد، استقلال، رشد فردي و هدف در زندگي اثر منفي و معنادار نشان داد (05/0p<). اثر غيرمستقيم سبك هويت اطلاعاتي از طريق تعهد بر مقياس هاي استقلال، تسلط محيطي، رشد فردي، روابط مثبت با ديگران، هدف در زندگي و پذيرش خود مثبت و معنادار؛ اثر غير مستقيم سبك هويت هنجاري از طريق تعهد بر مقياس هاي استقلال، تسلط محيطي، رشد فردي، روابط مثبت با ديگران، هدف در زندگي و پذيرش خود مثبت و معنادار و اثر غير مستقيم سبك هويت سردرگم/ اجتنابي از طريق تعهد بر مقياس هاي استقلال، تسلط محيطي، رشد فردي، روابط مثبت با ديگران، هدف در زندگي و پذيرش خود منفي و معنادار به دست آمد (05/0p<).

نتيجه گيري: در مجموع، يافته ها نشان مي دهد که اجتناب از مواجهه با مسائل مربوط به هويت با بهزيستي روان شناختي رابطه منفي دارد. همچنين، نتايج نشان مي هد که نه تنها وجود تعهد بلکه شيوه مواجهه با تکاليف و موضوعات مربوط به هويت نيز در پيش بيني بهزيستي روان شناختي افراد بسيار مهم است.

کليدواژگان:تفاوت هاي فردي، سبك هاي هويت، بهزيستي روان شناختي، تعهد هويت

بررسي بحران هويت در بين دانش آموزان ( نمونه موردي دانش آموزان شهر لار در سال تحصيلي 85 - 1384 )

محمدرضا مريدي ، معصومه تقي زادگان  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 30، تابستان 1386  ص 145

 چکيده   

هدف اين مقاله،بررسي ميداني فرايند هويت يابي و بحران هويت در بين دانش آموزان است. بحران هويت عبارت است از وجود تزلزل و ابهام در تعريفي كه فرد از خود و وجود خود دارد و مانع از آن مي شود كه به سؤالات اساسي «من كيستم؟» و «چه مي خواهم؟»، پاسخ دهد.

در اين تحقيق، تئوري هاي مكتب روانشناسي گشتالت، مكتب روانشناسي رشد و مكتب جامعه شناسي كنش متقابل گرا بررسي مي شوند و در نهايت، با تحليل نظريه هاي اريكسون و استرايكر و تلفيق آنها، مدل تحليلي تحقيق ارائه مي گردد. در اين مدل، دو بعد شناختي و ارزشي در هويت شناسايي مي شود، به گونه اي كه پاسخ به سؤال «كيستم؟»، به عنوان بعد شناختي و پاسخ به سؤال «چه مي خواهم؟» به عنوان بعد ارزشي فرايند هويت يابي مطرح گردد.

داده ها به روش پيمايشي و با استفاده از تكنيك مصاحبه و پرسش نامه جمع آوري شده است. جامعه آماري شامل دانش آموزان دبيرستان هاي شهر «لار» است و حجم نمونه 260 نفر محاسبه گرديد.

کليدواژگان:هويت، بحران هويت، طرح واره ها، دانش آموز

سياست هويت

مايكل كني  مترجم:فريده محمدعلي پور

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 30، تابستان 1386  ص 169

تصحيف غرب زدگي در جستجوي هويت ملي

محمدعلي بقايي ، فاطمه صفوي  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 30، تابستان 1386  ص 175

نمادهاي هويت ايراني و زبان فارسي

نگار داوري اردكاني  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 30، تابستان 1386  ص 3

 چکيده   

اين مقاله، گزارش مختصري از نتايج بخشي از يك پژوهش وسيع تر درباره برنامه ريزي زبان و هوشياري زباني در ايران است. بنابر فرضيه تحقيق، هويت مفهومي پيچيده است و مؤلفه هاي بسياري در شكل گيري نمادهاي هويت ملي ايراني دخيلند كه يكي از اصلي ترين آنها، زبان فارسي است. پاسخ به سه سؤال اساسي زير هدف اصلي اين مقاله است: مؤلفه هاي هويت ملي ايراني از ديدگاه ايرانيان كدام اند؟، زبان فارسي در اين ميان چه جايگاهي دارد؟ و آيا سن و هويت صنفي افراد، در نگرش آنها به جايگاه زبان فارسي، به عنوان نماد هويت ملي، تاثيري دارد؟ نگرش سنجي در اين پژوهش، با توزيع پرسش نامه در ميان 826 ايراني ساكن تهران و با استفاده از شيوه هاي آماري گوناگون به انجام رسيد. نتايج پژوهش، نشان مي دهد كه مردم، موارد زير را از جمله مؤلفه هاي هويت ملي ايراني مي دانند: فرهنگ (آداب و رسوم، لباس، رفتار، غذا، باورها و مانند آن)، خصوصيات اخلاقي (مثبت و منفي)، شناسنامه ايراني، آثار باستاني، اساطير ايراني، ورزش هاي باستاني و ورزش ملي معاصر، دين، قوميت، سرود ملي، جغرافيا و مكانها، اقتصاد، هنر، زبان فارسي، ادبيات، علم و صنعت، تاريخ و تمدن، مشاهير ايراني، سياست و پرچم. از نظر اولويت نقش هر مؤلفه، به نظر مي رسد كه زبان فارسي در زمره مهمترين نمادهاي هويت ملي ايراني است. دو متغير سن و هويت صنفي در تلقي مردم از زبان فارسي تاثيري بسزا دارد؛ به اين ترتيب كه مي توان گفت «هويت پديده اي پوياست كه در طول زمان و در گروه هاي مختلف مردم تغيير مي كند».

کليدواژگان:هويت، نماد هويت ايراني، برنامه ريزي زبان، شان زبان، نگرش زباني، زبان فارسي

هويت ايراني و ديني در ضرب المثل هاي فارسي

حسن ذوالفقاري  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 30، تابستان 1386  ص 27

 چکيده   

ضرب المثل ها، زيرمجموعه فرهنگ مردم وفرهنگ مردم، يكي از عناصر مهم هويت ساز است. ضرب المثل ها به دليل اهميتي كه در فرهنگ سازي و انعكاس فرهنگ مردم و هويت فردي و اجتماعي آنان دارند، مقوله اي مهم در مطالعات مربوط به هويت ملي به شمار مي روند. اين تحقيق بر آن است تا نشان دهد نقش ضرب المثل ها در انعكاس و تقويت هويت ملي چيست؟

براي پاسخ به اين پرسش، از ميان مؤلفه هاي مختلف هويت، دو مؤلفه را برگزيديم تا بر اساس آنها به بررسي و تحليل ضرب المثل ها بپردازيم:

1- مؤلفه ملي شامل: وطن، زبان، اسطوره ها، سنت ها و اقوام.

2- مؤلفه ديني شامل: آيات و احاديث، اصطلاحات، مفاهيم، آداب و اعمال، نام ها و جاي هاي ديني و مفاهيم مذهبي.

پس از مقدمات نظري بحث، از ميان يكصدهزار ضرب المثل فارسي (در دست انتشار)، مصداق هاي دوازده گانه هويت ملي و ديني را برگزيده ايم تا به طبقه بندي و تحليل آنها بپردازيم و انعكاس آنها را در مثل ها نشان دهيم. اين بررسي، نشان مي دهد كه در حوزه مؤلفه هاي ملي، 1538 مثل و در حوزه مؤلفه هاي ديني 6800 مثل، (جمعاً 8338 مثل) وجود دارد كه به طور مستقيم به مسائل ملي و ديني اشاره دارند.

اين تعداد، نشان مي دهد كه مثل ها، آينه فرهنگ و انديشه هاي مردم و حاوي حكمت هاي تجربي آنان است كه از دو منبع مهم ديني و ملي نشات مي گيرند؛ چه آنكه 5/8% از كل مثل ها ي فارسي، صبغه اي ديني و ملي دارند و اين حجم گسترده، نشان دهنده توجه مردم به هويت ملي و ديني آنهاست.

کليدواژگان:هويت ملي، هويت ديني، ضرب المثل

فوتبال و هويت ملي

سيدضياء هاشمي ، محمدرضا جوادي يگانه  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 30، تابستان 1386  ص 107

 چکيده   

اين مقاله به بررسي رابطه فوتبال و هويت ملي پرداخته و پس از تعريف هويت ملي و ابعاد آن، فوتبال را به عنوان يكي از عناصر سازنده هويت ملي در عصر حاضر مورد توجه قرار داده است. مقاله حاضر همچنين تاثير مثبت فوتبال بر تعلقات ملي در ايران و ساير كشورهاي جهان را بررسي كرده است. اين نوع تاثير، در ايجاد هويت محلي نيز مؤثر است. تاثير متقابل نظام سياسي و فوتبال، تناقضات ميان هويت محلي و هويت ملي، و هويت ملي و جهاني در بازي هاي فوتبال و بازيكنان آن، چالش هاي هويتي بازيگر فوتبال و نيز آسيب شناسي نقش هويت ملي در فوتبال، از ديگر موضوعاتي است كه در اين مقاله مورد بحث قرار گرفته است. در بخش پاياني مقاله، با تفسير مشاهدات ميدانيِ جلوه هاي هويتي تماشاچيان فوتبال در جام جهاني 2006، تاييداتي براي مباحث تحليلي ارائه شده است.

کليدواژگان:فوتبال، هويت ملي، هويت محلي، هويت جهاني، چالش هاي هويتي

از ملي گرايي فردوسي تا فراملي گرايي مولوي

دكتر بهجت السادات حجازي  

فصلنامه كاوشنامه، شماره 12، بهار و تابستان 1385  ص 9

 چکيده   

حفظ هويت ملي سنگ بناي دست يابي به هويت انساني است كه براي تقويت خودباوري و اعتماد به نفس در مقابل بيگانگان كاملا ضروري به نظر مي رسد. ولي با فرض حذف هر نوع سلطه جويي و حركت به سوي هويتي فراملي هويت انساني برتري مي يابد. حماسه سرايي فردوسي با ترويج آزاد منشي نيك انديشي انعطاف پذيري هوشيارانه و دين باوري زمينه تعامل انديشه ها را در پرتو هويت فرهنگي فراهم مي كند. نگرش جهاني شدن هويت با ظهور اسلام آغاز مي گردد و در قلمرو ادبيات با تاثير پذيرفتن زبان فارسي از انديشه هاي عرفاني استمرار مي يابد.

کليدواژگان:هويت ملي- هويت فرا ملي- زبان حماسه- انعطاف پذيري هوشيارانه

هويت ملي : عناصر ، چالش ها ( نگاهي به نظريه فلسفي ذات )

محمد فولادي  

ماهنامه معرفت، شماره 116، مرداد 1386  ص 93

 چکيده    مشاهده متن    [HTML]    

هويت يك ملت، ميراث هزاران سال تلاش نسل هاي گذشته يك ملت است. هر نسلي اندوخته هاي فرهنگي، ملي و تجارب زندگي خود را به شيوه هاي گوناگون به نسل بعد منتقل مي سازد، نسل بعد نيز اندوخته هاي خود را بر آن مي افزايد و آن را به نسل پس از خويش انتقال مي دهد. اين فرايند همواره در طول تاريخ ادامه داشته است. همان گونه كه شخصيت يك فرد حاصل تجربيات فردي اوست و موجب امتيازش از ديگر افراد مي گردد، هويت يك جامعه و ملت نيز حاصل هزاران سال تجربه تلخ و شيرين آن ملت است. همواره در اجزا و عناصر تشكيل دهنده هويت يك جامعه، كه در طول نسل هاي گذشته شكل گرفته و آن را از ساير جوامع متمايز مي سازد، ميان انديشمندان و متفكران اختلاف بوده است. آيا يك ملت مي تواند هويت واقعي داشته باشد و يا اينكه آيا مي توان براي ملتي هويت تصنعي و غيرواقعي ساخت و به اصطلاح، براي او هويت سازي كرد؟ فرايند شكل گيري هويت يك ملت چگونه است؟ به عنوان يك نمونه، چه هويت و عناصر هويتي مناسب ملت ايران است؟ قوام و دوام هويت ها به چيست؟ نظريه هويت ذات بر چه عناصري تاكيد دارد؟ و سرانجام، عواملي كه موجب بحران هويت در يك جامعه مي شوند، كدامند؟ سؤالاتي از اين دست، حاصل مقالي است كه پيش رو داريد.

 

کليدواژگان:هويت، ثبات فرهنگ، بحران هويت، ذات و هسته، هويت تاريخي، نظريه فلسفي ذات، هويت سازي، روح ملي

تفسير نعماني : بازشناسي منابع و هويت مؤلف

سعيد زعفراني زاده  

فصلنامه علوم حديث، شماره 42، زمستان 1385  ص 49

 چکيده   

تفسير نعماني رساله اي است در علوم قرآني ، با نگاه شيعي كه به قرون متقدم تاريخ شيعه باز مي گردد و برخي آن را منسوب به اميرالمؤمنين (ع) دانسته اند . در اين رساله كه داراي حدود شصت مبحث است افزون بر موضوعاتي چون ناسخ و منسوخ ، محكم و متشابه ، تنزيل و تاويل ، به مباحثي همچون رد بر ثنويان و زنديقان ، رد بر جبرگرايان و رد بر قايلان به قياس و اجتهاد نيز پرداخته شده است . اين رساله شباهت فراواني با مقدمه تفسير علي بن ابراهيم قمي و نيز رساله اي از سعد بن عبدالله اشعري دارد كه علامه مجلسي بخش هايي از آن را در بحارالانوار آورده است ...

کليدواژگان:تفسير اماميه ، تاريخ تفسير ، نعماني ، تفسير نعماني

 

ابعاد هويتي و هيجاني تربيت

محمد تقي دلخموش  

فصلنامه روانشناسان ايراني، شماره 10، زمستان 1385  ص 176

 چکيده   

يکي از انواع هوشها، هوش هيجاني است که در سال 1990 براي اولين توسط سالووي و ماير دو نفر از روانشناسان امريکايي معرفي شد ... سالوي و ماير، هوش هيجاني را به طور کلي به صورت رمزخواني هيجانها و ارتباط آنها و توانايي استدلال و حل مسئله براساس آنها تعريف کرده اند. پس از معرفي هوش هيجاني توسط سالووي و ماير، دانيل گلمن روان شناس، نويسنده و روزنامه نگار آمريکايي کتابي تحت عنوان هوش هيجاني در سال 1995 منتشر کرد که از پُر فروش ترين کتابهاي سال شد ... او با استناد به تعريف سالووي، هوش هيجاني را به صورت ترکيبي از پنج مهارت معرفي کرده است ... [در کتاب حاضر]، منصفِ گيتوني، با استفاده از مطالب گلمن درباره هوش هيجاني و تحقيقات و تجربيات خود در زمينه روان شناسي اجتماعي و مشاوره، نقش هيجانها را در تحول هويت مورد بررسي و مطالعه قرار مي دهد»...

فرهنگ ملي ، فرهنگ هاي قومي - جماعتي و بازار اقتصاد صنعتي

ناصر فكوهي   

فصلنامه جامعه شناسي ايران، شماره 13، بهار 1385  صص 126-148

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 159kb]    

فرايند جهاني شدن در بعد غالب اقتصادي خود گوياي تلاش زيادي براي يکسان سازي هاي فرهنگي است که اين يکسان سازي ها عموما از طريق ايجاد بازارهاي گسترده براي توليد کالاهاي مشابه در شکل انبوه انجام مي گيرند و از خلال آنها تلاش مي شود که با کاهش هزينه هاي توليد سود افزايش يابد. با اين وصف در عمل فشار براي از ميان بردن خرده فرهنگ ها و حاشيه اي کردن فرهنگ هاي غير مرکزي سبب شد که نوعي مقاومت سرسختانه شکل بگيرد و در سراسر جهان در طول بيست سال گذشته شاهد سر برآوردن نوزايي هاي قومي– جماعتي باشيم که گوياي تمايل شديدي با ايجاد تعلق هاي هويتي براي جلوگيري از حذف فرهنگي هستند و خود به بازارهاي بزرگي دامن زده اند که مي توان اصطلاحا به آن ها بازارهاي قومي– جماعتي نام داد؛ بازارهايي که کالاهاي هويتي– جماعتي مختلفي را عرضه مي کنند و يا به هر رو از هويت و احساس تعلق قومي– جماعتي براي فروش و تبليغ کالاهاي خود بهره مي برند. کشور ايران با تنوع قومي– فرهنگي و زباني بسيار غني خود و با پيوند بسيار عميقي که در آن ميان هويت ملي و هويت هاي محلي وجود دارد، پتانسيل هاي زيادي را در اين زمينه عرضه مي کند. در مقاله حاضر تلاش شده است بر پايه يافته هاي يک طرح فراتحليلي، پس از ارايه موضوع در چارچوب شاخص ها و موقعيت جهاني آن، اين پتانسيل ها در چهار قوميت ايراني (آذري ها، بلوچ ها، عرب ها و کردها) و در سه نوع کالاهاي گردشگري، رسانه اي و غذايي بررسي شده و راه کارهايي براي توسعه اين بازارها در سطوح محلي، منطقه اي، ملي و جهاني ارايه شوند.

 

کليدواژگان:انسان شناسي اقتصادي- بازار قومي- بازاريابي قومي- رسانه ها- غذاهاي محلي- كالاهاي هويتي- كالاهاي اجتماعي- گردشگري

نقش قدرت و هويت در سياستهاي آمريكا در خاورميانه

اميرهوشنگ ميركوشش  

ماهنامه اطلاعات سياسي - اقتصادي، شماره 236، فروردين و ارديبهشت 1386  ص 22

مشاهده متن   [PDF 102kb]    

 

نقش هويت قومي در همبستگي ملي ( مطالعه موردي قوم بلوچ )

محمدرضا حافظ نيا ، مراد كاوياني  

مجله پژوهشي دانشگاه اصفهان (علوم انساني)، شماره 20، 1385  ص 15

 چکيده    مشاهده متن   [PDF 302kb]    

پس از تشكيل دولت مدرن در ايران ـ در زمان رضا شاه ـ تا كنون يكي از دغدغه خاطرهاي مسئولين امنيتي و سياسي كشور حفظ يكپارچگي سرزميني ايران بوده، بگونه اي كه پس از آن فرآيند مشاركت ملي با چالش هاي جدي مواجه شده است و همبستگي ملي متاثر از نوع رويكرد حكومت مركزي در برخي مناطق ايران كه منطبق بر اقوام غير فارس و غير شيعه مذهب هستند در دوره هاي خاص تاريخي انسجام سرزميني کشور را به چالش گرفته است. قوم بلوچ، در جنوب خاوري كشور در استان پهناور سيستان و بلوچستان ساكن است. اين قوم كه دنباله آن به خارج از مرزهاي سياسي ايران كشيده شده، عوامل پيوندگر متعددي آن را با ساير اجزاي ملت ايران پيوند داده، همچنين عوامل ديگري نيز اين پيوند را تضعيف كرده است. اين مقاله برآن است كه ضمن تبيين نظري دو رويكرد كاركردگرايي هارتشورن و آيكونوگرافي (نمادنگاري) گاتمن در خصوص عوامل انساني و جغرافيايي نقش آفرين در همگرايي و واگرايي موثر در وحدت ملي را در خصوص قوم بلوچ مورد پژوهش قرار دهد.

اطلاعات مورد نياز اين تحقيق به روش كتابخانه اي و تهيه پرسشنامه در ارتباط با برخي نخبگان قومي بلوچ (اعضاي شوراي شهر و مولوي ها) و همچنين مصاحبه با مسئولين استان گردآوري شده، سپس اطلاعات گردآوري شده به روش كيفي و توصيفي مورد تجزيه و تحليل قرارگرفته است. در نتيجه تحقيق مذكور همگرايي قوم بلوچ با ديگر اجزاي ملت ايران افزايش يافته است.

 

کليدواژگان:قوم بلوچ، بلوچستان، قوم، همبستگي ملي

 

بررسي رابطه سبكهاي هويت و تعهد هويت با كيفيت دوستي

الهه حجازي ـ سهيلا فرتاش   

فصلنامه روانشناسي و علوم تربيتي، سال سي و ششم، شماره 1، بهار 1386  ص 9

 چکيده   

هدف از پژوهش حاضر بررسي رابطه بين سبك هاي هويت و تعهد هويت با كيفيت دوستي در دانش آموزان سال سوم دبيرستان شهر تهران است . به اين منظور 400 دانش آموز به صورت تصادفي از مناطق نوزده گانه آموزش و پرورش شهر تهران انتخاب شدند. براي بررسي متغيير هاي پژوهش ، از سه پرسشنامه سبكهاي هويت ، كيفيت دوستي و تقابل دوستي استفاده شد . نتايج نشان داد كه سبك هويت اطلاعاتي توانايي پيش بيني معنادار سه مولفه كيفيت دوستي ( صميميت و افشاي خود ، وفاداري و اعتماد ، و تقابل ) را دارد . حال آنكه سبك هويت هنجاري و سبك هويت مغشوش /اجتنابي فاقد قدرت پيش بيني مولفه هاي كيفيت دوستي هستند .

بررسي هويت تات هاي ايران

بهرام نوازني  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 29، بهار 1386  ص 121

 چکيده   

يکي از ويژگي هاي جامعه ايراني، آن است که اقوام مختلف آن اغلب در سرنوشت سياسي يکديگر احساس اشتراک کرده و به ايفاي نقش موثر در رشد و شکوفايي تمدن ايراني پرداختند و گاهي نيز به خاطر تفاوت ها و اختلافات قومي، رو به درگيري آورده و حتي با وجودي که در اقليت بودند، براي دستيابي به اوج قدرت سياسي و در دست گرفتن سرنوشت خويش، حيات سياسي کشور را به ورطه سقوط و تجزيه کشاندند. از اين ميان، تات ها، بازمانده تمدن باستاني ماد هستند که در کنار همزيستي مسالمت آميز با ديگر ايرانيان و تلاشي که براي حفظ و قوام هويت ايراني کرده اند، در حفظ بستگي ها و عناصر هويتي خود نيز از جمله حفظ گويش تاتي به طور شفاهي نيز اهتمام فراوان داشته اند.

در اين پژوهش، تلاش مي شود تا علاوه بر ريشه شناسي واژه تات، پيشينه تاريخي تات ها و جمعيت و پراکندگي جغرافيايي نفوس آنان، و عوامل همگرايي تات ها با ديگر اقوام مجاور پرداخته و رفتار و ابزار مورد استفاده آنان در پيگيري اهداف و تقاضاهاي خود، بررسي شوند.

کليدواژگان:هويت ملي، هويت قومي، تات، ايران، قزوين

بررسي ميزان توجه به مؤلفه هاي هويت ملي در كتاب هاي درسي دوره آموزش ابتدايي

ابراهيم صالحي عمران ، طناز شكيباييان  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 29، بهار 1386  ص 63

 چکيده   

پژوهش حاضر با هدف توصيف ميزان توجه به مولفه ها و مفاهيم مرتبط با هويت ملي در کتاب هاي درسي دوره آموزش ابتدايي ايران انجام شده است. بدين منظور با بهره گيري از روش تحليل محتوي، 27 جلد کتاب درسي دوره آموزش ابتدايي سال 82 – 1381 که شامل 512 درس،3199 صفحه و 3332 تصوير بوده، مورد بررسي، تجزيه و تحليل قرار گرفته است. از روش آنتروپي شانون نيز براي تفسير پيام و پردازش اطلاعات موجود براي به دست آوردن ضريب اهميت هر يک از مقوله هاي اصلي تحقيق شامل ارزش هاي هويت ملي،ارزش هاي ديني- مذهبي و ارزش هاي انقلابي است که هريک توسط معيار هاي تعريف شده از نظر محقق، بررسي گرديده اند. بر اساس يافته پژوهش، توجه متعادلي به عناصر و مولفه هاي هويت ملي نشده و در اين ميان دروس، صفحات و تصاوير کتب درسي اين دوره، در زمينه شکل دهي هويت ملي در نسل جديد، بسيار کمرنگ ايفاي نقش نموده اند.

کليدواژگان:هويت ملي، تحليل محتوي، آموزش ابتدايي، ايران

 

ابژه هاي ديني و هويت نسلي در ايران ؛ با تكيه بر ابژه هاي عزاداري

مهري بهار   

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 29، بهار 1386  ص 85

 چکيده   

مساله اصلي اين مقاله، نوع ارتباط و پيوستگي ابژه هاي فرهنگي و اجتماعي، ارزش هاي ديني و هويت نسلي است. اين امر از آن روست که در مطالعات فرهنگي و مطالعات نسلي، براي بيان شکل گيري و تحول هويت، به تقش عواملي چون ابژه ها، ارزش ها، و شرايط اجتماعي و فرهنگي اشاره شده است. از اين ميان نقش ارزش ها و ابژه ها از اهميت بيشتري برخوردار هستند. شواهد و تجربه تاريخي در ايران نيز تاييد کننده داعيه مفهومي فوق است. به عبارت ديگر هويت نسلي در ايران، با فرض تغيير پذيري ارزش ها و ابژه ها، تحقق يافته است. تفاوت در استفاده از ابژه ها و داشتن تجربيات دوره اي که بعضا مشترک و برخي متفاوت از هم مي باشند، تمايز گذاري بين نسلي که اساس هويت نسلي است، را امکان پذير مي کند. ابژه ها در عين حال که سازنده هويت هاي نسلي (1- نسل قبل از انقلاب، 2-نسل انقلاب و جنگ،و 3- نسل جوان، نسل بعد از انقلاب و جنگ) هستند، عامل تمايز و پيوند بين آنها نيز مي باشند. اثبات امر فوق با استفاده از روش مقايسه اي (ابژه ها و نسل ها) و نظام مفهومي نسلي در مطالعات نسلي (اينگلهارت و بالس) دنبال شده است.

کليدواژگان:نسل، هويت، هويت نسلي، ابژه، نسل انقلاب، جنگ، نسل جوان، ارزش هاي ديني

 

جامعه متمدن از ديدگاه امام خميني (ره) « شاخص ها ، موانع و راه حل ها »

حيدر جانعليزاده چوب بستي  

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 29، بهار 1386  ص 99

 چکيده   

دير زماني است که نخبگان، دانشمندان و نظريه پردازان، در شناخت و معرفي جامعه متمدن تلاش نموده اند. افلاطون، ارسطو، آگوستين، فارابي، جان لاک، و ژان ژاک روسو،از جمله اين تلاش محسوب مي شودند. به راستي جامعه متمدن چيست؟ چه ابعادي دارد؟ داراي چه نشانه هايي است؟ عوامل و مکانيزم هاي اصلي تحقق آن کدامند؟ چه موانع و مکانيزم هايي تحقق آنرا دچار مشکل کرده است؟ و عوامل و مکانيزم هاي چاره ساز در اين راه کدامند؟

آشنايي با بينش اسلامي امام در پاسخ به پرسش هاي مذکور، ارايه رهنمودهاي ايشان به منظور خروج جوامع و ملت هاي مسلمان و مستضعف از فرايند عقب ماندگي، و پيشنهاد چند پرسش اساسي براي پژوهش در آينده، نتايج مورد انتظاري است که اين مقاله سعي کرده است با تمرکز بر فرمايشات امام خميني (ره) در کتاب کوثر و بررسي آنها، به آن دست يابد.

 

 

کليدواژگان:امام خميني، جامعه متمدن، هويت، بازگشت به خويشتن، مدرنيته

 بازآفريني مفهوم ايران در دوره صفويه و رابطه آن با هويت ملي

حسين گودرزي   

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 29، بهار 1386  ص 3

 چکيده   

پذيرش اين موضوع که جغرافيا و سرزمين، يکي از ارکان هويت ملي به حساب مي آيد؛ ميان مدلول نام سرزمين و هويت جامعه اي، رابطه معنادار برقرار مي کند. زان ميان، منشا و سيرتحول مفهوم ايران در بيست و هشت قرن، از تشکيل حکومت مادها در فلات ايران تاکنون، واجد اهميت در خور توجه پيرامون موضوع هويت ملي در ايران است. در اين مقاله، ضمن مروري بر پيشينه شناسي مفهوم ايران و ارتقا آن تا مرحله مفهومي سياسي- اجتماعي و رکن هويت ايراني در عصر ساسانيان، به بررسي باز آفريني اين مفهوم پس از فترتي قريب نه قرن در دوره صفويه، با جستجو در دوازده اثر از اسناد دولتي، تواريخ، دواوين شعري و سفرنامه نويسان خارجي آن دوره و با روش بررسي اسنادي و ابزار تحليل محتوا پرداخته مي شود. در اين کاوش، هم فراواني تکرار نام ايران در نقش هاي مختلف مورد نظر بوده و هم نوع کاربرد مفهوم ايران از بعد جغرافيايي و فرهنگي تا مفهوم سياسي و اجتماعي و رکن هويت ملي ملاحظه شده است. به علاوه، تحول محتوايي آن در دوره دويست و سي ساله صفويه نيز مد نظر بوده است.

کليدواژگان:ايران، دوره صفويه، هويت ملي، هويت ايراني، باز آفريني مفهوم ايران

 

بازتاب هويت فرهنگي ايرانيان در سفرنامه هاي عصر صفوي و قاجاري

علي كريمي   

فصلنامه مطالعات ملي، شماره 29، بهار 1386  ص 31

 چکيده   

سفرنامه هاي دوره صفوي و قاجاري، صرف نظر از کاستي هاي محتوايي و روش شناختي شان،به عنوان يکي از اسناد معتبر تاريخي، شرح آداب و رسوم و بازنمايي جهان ايراني در منظومه فکري سفرنامه نويساني است که با تصوير سازي از ايران بنياد هاي شناخت نسبت به جهان ايراني را در ذهن و ضمير مخاطبانشان استوار ساختند.

دوره صفويه که با تلفيق سه عنصر مهم هويت ساز يعني مذهب، اسطوره و سرزمين، پايه گذار عصر نويني در فرآيند هويت يابي ايرانيان به شمار مي آيد و دوره قاجاريه، که سرآغاز مداخله همه جانبه اروپاييان در جهان ايراني و تاثير عميق آن بر هويت ايراني است، در نقطه تمرکز اين مقاله واقع شده اند. هدف مقاله پاسخ به اين پرسش اصلي است که مهمترين مميزه هاي فرهنگي ايرانيان که در اين سفرنامه ها مورد توجه قرار گرفته است کدامند؟

مقاله با توجه به تعريف مفهوم هويت که بر وجود «ديگران» در فرآيند هويت يابي تاکيد مي کند، و توجه به نقش مولفه هاي فرهنگي در تکوين هويت ملي، مولفه هاي هويت فرهنگي ايرانيان را به صورت زير احصا نموده است: مولفه هاي مثبت عبارتند از: مداراي ديني، دين مداري، ميهمان نوازي، علم آموزي، شعردوستي، دلبستگي به مولفه هاي هويت ايراني، مرجعيت روحانيت در بين مردم و رواج فرهنگ عفاف در ميان توده ها.

و در بعد منفي شناسه هاي مهم عبارتند از: خرافه گرايي و تقدير باوري، تجمل گرايي، پنهانکاري و دورويي، فقدان شايسته سالاري، عافيت طلبي و مسامحه کاري، فقدان روح نقادي و فساد دستگاه سياسي و جدايي کامل بين دولت و مردم.

کليدواژگان:سفرنامه، هويت، هويت ايراني، هويت فرهنگي ايرانيان، صفويه قاجاريه

 

بررسي وضعيت سبك هاي هويت يابي و رابطه آن با سلامت عمومي و پايگاه اقتصادي ، اجتماعي

عليرضا قرباني ، عليرضا محمدي آريا ، عاشور محمد كوچكي   

دو فصلنامه مطالعات تربيتي و روان شناسي، شماره 14، زمستان 1385  ص 153

 چکيده   

اين پژوهش با هدف تعيين وضعيت هويت جوانان استان گلستان انجام شده است. در اين مطالعه نمونه اي به حجم 400 نفر (226 مونث و 174 مذکر) از بين جوانان گروه سني 24-20 ساله استان گلستان به روش خوشه اي چند مرحله اي و تصادفي طبقه اي انتخاب شد. ابزارهاي مورد استفاده در اين پژوهش پرسشنامه هاي پايگاه اقتصادي – اجتماعي، بحران هويت، سبک هاي هويت يابي و سلامت عمومي بودند. نتايج حاصل از پرسشنامه بحران هويت نشان داد که 94.3 درصد از افراد در حال حاضر بحران هويت را تجربه نمي کنند و 5.7 درصد بحران هويت را تجربه مي کنند. بر اساس اطلاعات بدست آمده از پرسشنامه سبک هويت يابي 33.8 درصد از افراد از سبک هويتي سر در گم، 22.8 درصد از سبک هويتي هنجاري و 19.5 درصد از سبک هويتي اطلاعاتي استفاده مي کنند. نتايج مقايسه اي نشان داد که بين دختران و پسران در سبک هاي هويتي تفاوت معني داري وجود ندارند. در حالي که بين گروههاي مختلف سني تفاوت معني دار وجود دارد. بدين معني که بين گروه 20 ساله با 24 ساله در سبک هويتي سردرگم تفاوت معني داري وجود دارد. نتايج همبستگي نشان داد که بين بحران هويت با سبک هويتي سردرگم رابطه معني دار وجود دارد. يعني کساني که بحران هويت را تجربه مي کنند بيشتر به سبک هويتي سردرگم گرايش دارند. همچنين بين سبک هويتي سردرگم و پايگاه اقتصادي- اجتماعي همبستگي منفي معني داري وجود دارد. بدين معني که با بالا رفتن وضعيت اقتصادي و اجتماعي سبک هويتي سردرگم کمتر تجربه مي شود. علاوه بر آن نتايج نشان داد که بين بحران هويت و سلامت رواني در دختران همبستگي معني داري وجود دارد. يعني دختراني که بحران هويت را تجربه مي کنند از ميزان سلامات رواني پايين تري برخوردارند. در حالي که در گروه پسران برعکس است بدين معني پسراني که بحران هويت را تجربه مي کنند از ميزان سلامت بالاتري برخوردارند.

 

کليدواژگان:سبك هويت يابي ، بحران هويت ، سلامت رواني ، پايگاه اقتصادي - اجتماعي

 

رهيافتي مدرن بر آييني كهن : مطالعه اي انسان شناختي از جشن نوروز ايرانيان در بريتانيا

دكتر نعمت الله فاضلي   

فصلنامه علوم اجتماعي دانشگاه علامه طباطبايي، شماره 36، زمستان 1385  ص 103

اينترنت و تغييرات هويتي

محمدسعيد ذكايي ، فاخره خطيبي  

فصلنامه ارتباطات و فرهنگ، شماره 7، زمستان 1385  ص 165

هويت ايراني در شاهنامه

ابوالفضل خطيبي  

فصلنامه نامه فرهنگستان، شماره 32، زمستان 1385  ص 69

 

رابطه ابعاد هويت و جهت گيري هدف در گروهي از دانش آموزان پيش دانشگاهي شهرستان هاي شيراز و ياسوج

بهرام جوكار ، مرتضي لطيفيان   

مجله علوم اجتماعي و انساني دانشگاه شيراز، شماره 49، زمستان 1385  صص 27-46

مشاهده متن   [PDF 266kb]    

ملاحظات هويتي در مناطق آزاد تجاري

رحمن قهرمانپور   

فصلنامه مطالعات بين المللي، شماره 12، زمستان 1385  ص 149

 چکيده   

همانند هر پديده ديگري ، تاسيس مناطق آزاد تجاري هم مي تواند پيامدهاي هويتي به همراه داشته باشد . مطالعات اخير تجربي اثبات كننده رابطه تنگاتنگي ميان هويت ، انسجام اجتماعي و كارآمدي مي باشند . مهاجرت به مناطق آزاد تجاري مي تواند منجر به افزايش حس ناامني در ميان افراد بومي شده و اين نيز به نوبه خود تنش ميان بومي ها و غير بومي ها را افزايش ده . از بين بردن پيامدهاي پيش بيني نشده و نامطلوب تاسيس مناطق آزاد در حوزه فرهنگي - اجتماعي نيازمند مديريت از بالا ( با ابزارهاي سياسي ) و از پايين ( با ابزارهاي فرهنگي و اجتماعي ) است .

 

کليدواژگان:منطقه آزاد تجاري ، هويت ، هويت ملي ، هويت نقشي ، تحرك طبقاتي ، سرمايه گذاري مستقيم خارجي ، اقتصاد جهاني