مطالعات فرهنگی درباره فرهنگ عامه، نوشته جان استوری، ترجمه حسین پاینده،انتشارات آگه، 335 صفحه   منبع



این کتاب از مهمترین کتاب ها در حوزه مطالعات فرهنگی است . نویسنده کتاب جان استوری از صاحب نظران در حوزه مطالعات فرهنگی محسوب می شود و بن مایه علمی کتاب آن را به یکی از منابع دانشگاهی در خارج از کشور تبدیل کرده است . کتاب شامل هشت سرفصل که هر کدام چندین بخش دارند، است. در ابتدای صفحه مقدمه مترجم آمده است .مقدمه مترجم با این پرسش آغاز می شود که علائق نقادانه و ادبی چگونه می توانند با پژوهش درباره فرهنگ همگرایی داشته باشند؟
به نظر او نقد ادبی با نام فراگیر مطالعات فرهنگی بیان می شود .هدف او معرفی مطالعات فرهنگی و ترویج پژوهشهایی میان رشته ای و معرفی طیفی از نظریه ها و روشهایی است که در مطالعات فرهنگی به منظور پژوهش درباره فرهنگ عامه معاصر مورد استفاده قرار گرفته اند.از دلایل نگارش این کتاب به دست جان استوری آشنایی مخاطبان با نظریه پردازان و نظریات مطالعات فرهنگی است ،نویسنده  کوشیده  تا نظرات و عقاید خود را مطرح نکند و تنها به آشنایی خواننده با نظریه های مطالعات فرهنگی بپردازد.
فصل اول
مربوط به پیشگفتار و اهداف مترجم از ترجمه این کتاب است. حسین پاینده از چهره های شاخص ادبی ایران است و خود دلیل ترجمه کتابی با موضوع مطالعات فرهنگی را بین رشته ای شدن تمامی علوم از جمله ادبیات و نقد ادبی می داند. امروزه نقد ادبی تحت سیطره مطالعات فرهنگی قرار دارد. این موضوع در نشست تخصصی پیرامون کتاب بهتر بیان شده ،او گفته است " در ابتدای دوره تحصیلات تکمیلی ام در انگلستان، گمان می کردم که مطالعات فرهنگی فقط به جامعه شناسی مربوط می شود اما بعداً فهمیدم که نقد ادبی و مطالعات ادبی با مطالعات فرهنگی پیوند اندام وار و ارگانیک دارد. چنانکه روش های نشانه شناسی، نقد روانکاوانه و نقد فمنیستی که در مطالعات ادبی به کار می آید، در مطالعات فرهنگی هم استفاده می شود. با این تفاوت که حیطه کار مطالعات فرهنگی وسیع تر از مطالعات ادبی است و مطالعه فیلم، موسیقی و وجوه مختلف فرهنگ را هم در بر می گیرد. وی با اشاره به اینکه کتاب «مطالعات فرهنگی درباره فرهنگ عامه» یک کتاب درسی است که در انگلستان مکرراً تجدید چاپ شده است، این کتاب به روشنی و با زبانی واضح، مفاهیم پایه، پرکاربرد و مهم این رشته را توضیح داده و روش تحقیق آن حوزه را نیز با اشاره به تحقیقات شاخص که در آن زمینه انجام شده، تبیین کرده است." (FARAJOO.COM WWW.)

فصل دوم با نام اصلی تلویزیون است که در آن تلویزیون، عامه پسندترین جلوه فرهنگ در قرن 21 معرفی می شود. در دوران کنونی مردم برای گذران اوقات فراغت بیش از هرکار دیگری برنامه های تلویزیونی تماشا می کنند.بخشهای این فصل شامل رمزگذاری و رمزگشایی از گفتمان تلویزیون ،گفتار در باره تلویزیون، تلویزیون و ایدئولوژی فرهنگ توده ای، وجه اقتصادی تلویزیون است.

رمزگذاری و رمزگشایی از گفتمان تلویزیون
مؤلف در این مبحث به این موضوع می پردازد که اگر بخواهیم بدانیم ، مطالعات فرهنگی نخستین بار از چه مقطعی آغاز شد ، باید آن را به زمان انتشار مقاله استوارت هال با عنوان رمزگذاری و رمزگشایی درگفتمان تلویزیونی برسانیم. در مقاله هال چرخه معنا در گفتمان تلویزیون سه برهه متمایز را طی می کند ابتدا  "دست اندرکاران رسانه ها شرح خاص خودشان از یک واقعه پردازش نشده اجتماعی را به صورت گفتمان معنادار تلویزیونی ارائه می دهند. دردومین برهه چرخه معنا در گفتمان تلویزیون ، به محض اینکه رویداد خام اجتماعی در گفتمان معنادار قرار گرفت ، قواعد صوری زبان و گفتمان تسلط می یابند. سرانجام درسومین برهه چرخه معنا در گفتمان تلویزیون، مخاطبان از برنامه تولید شده رمزگشایی می کنند. طیف دیگری از انواع ایدئولوژی درموقعیت مسلط قرار می گیرند، در این مرحله مخاطب باید گفتمان را رمزگشایی کند"(صفحه 31)

گفتار در باره تلویزیون
دراین بخش به معرفی تلویزیون و ارتباط مخاطبان با آن می پردازد. از نکات مهم دراین بخش بررسی زمینه خانگی تلویزیون و تاثیر آن در ارتباط میان اعضای خانواده و به طور کلی مخاطبان تلویزیون است.استوری می نویسد "تلویزیون بهانه ای فراهم می آورد تا اعضای خانواده با یکدیگر مواجه شوند. در حین مواجهه محتوای برنامه ای که آنان به اتفاق از تلویزیون تماشا می کنند، غالبا می تواند صرفا زمینه ای تجربی برای گفتگوی آنها باشد، درچنین موقعیتی تلویزیون همچون یک محل مورد استفاده قرار می گیرد و روشی است برای برقراری تعاملهای اجتماعی با دیگران"( صفحه 49 )

تلویزیون و ایدئولوژی فرهنگ توده ای
بررسی سریال تلویزیونی دالاس  که از پربیننده ترین سریالهای تلویزیونی به شمار می آید، در این موضوع گنجانده شده ، از سویی جایگاه مصرفی فیلمها نیز مورد ارزیابی قرار می گیرد.

وجه اقتصادی تلویزیون
جان فیسک استدلال می کند که کالاهای فرهنگی و از جمله تلویزیون از دو لحاظ موجد فرهنگ عامه هستند در دو حوزه یکی حوزه مالی و دیگری حوزه فرهنگی ؛
"اقتصاد مالی ، معطوف به ارزش مبادله و اقتصاد فرهنگی، معطوف به استفاده از کالاها و بین این دو حوزه نوعی تعامل وجود دارد"(صفحه 72 )

سرفصل داستانهای عامه پسند شامل بخشهای  خواندن داستانهای عامه پسند، ایدئولوژی و قرائت نشانه گرایانه ، نظریه دریافت، شکل بندی های قرائت، پژوهشهای فمنیستی در خصوص قرائت داستانهای عاشقانه است.

خواندن داستانهای عامه پسند
جان استوری بر این باور است که مردم درگذشته خواندن ادبیات عامه را امری مبتذل می دانستند. اما اوپژوهش در مورد ادبیات عامه را امری مهم درمطالعات فرهنگی می داند.
و جمله لانگ هرست را مهم می شمارد:"امروزه دیگر اکثر محققان دریافته اند که پژوهش درباره ادبیات عامه پسند بخش مهمی از تحلیل فرهنگ است"(صفحه78)

ایدئولوژی و قرائت نشانه گرایانه
در ابتدای بخش  با نظرات آلتوسر درباره گفتمان ایدئولوژیک روبرو می شویم "گفتمان ایدئولوژیک نظامی بسته است و به همین سبب صرفا آن مسائلی را برای خود مطرح می سازد که قادر به حل کردنشان است و در مورد مسائلی که قادر به حل کردنشان نیست سکوت پیش می سازد"(صفحه 79 )
مؤلف بیان این قاعده آلتوسر را رهنمونی به سوی امر مناقشه آمیز می داند . امر مناقشه آمیز به ساختار ایدئولوژیکی گفته می شود که مجموعه گفتمانهایی متضاد را در برگرفته و تولید می کند، هم از آنچه غایب است ناشی می شود ( هم آنچه مسکوت گذاشته شده) و هم آنچه حاضر است و بیان شده .

نظریه دریافت
 استوری در این بخش ابتدا به نظریه گادامرمی پردازد ، گادامر در کتاب حقیقت و روش معنا راچیزی می داند که هرشخص با خواندن متن آن راایجاد می کند و متن و خواننده همواره در موقعیتی تاریخی و اجتماعی با یکدیگر مواجه می شوند( صفحه 88)
 پس ازمعرفی نظریات  گادامر به معرفی سایر نظریه پردزان دریافت ازجمله آیزر و فیش می پردازد.
شکل بندی های قرائت
این مبحث درباره  کتاب« جیمز باند و فراسو» همراه با تحلیلهای تونی بینت و جنت ولاکات در مورد محتوای داستان جیمز باند است. مردم جیمز باند را مشهورترین و محبوبترین جاسوس امریکایی می دانند "جیمز باند تجلی اسطوره ای دو مضمون ایدئولوژیک شد، که در آن زمان بسیاراهمیت یافته بودند: یکی تعلق نداشتن به هیچ طبقه ی اجتماعی و دیگری مدرنیته؛ این مضامین در زمره اصلی ترین نشانه های این ادعا بودند که بریتانیا خود را از چشم اندازهای تعصب آمیز و طبقاتی نخبگان سنتی ای که بر آن حکومت می کردند رهانیده است"(صفحه 108)

پژوهشهای فمنیستی در خصوص قرائت داستانهای عاشقانه
استوری درا ین بخش به توضیح پژوهش درباره داستانهای عاشقانه می پردازد و گسترش فمنیسم را دلیل ترویج این نوع می داند. درادامه با نظریه پردازان این حوزه تانیا مادلسکی و رازلیند کاورد آشنامی شویم.
استوری از زبان کاورد می نویسد: طی ده سال اخیر پیدایش فمنیسم تقریبا به طور کامل متناظر بوده است با افزایش فراوان محبوبیت داستانهای عاشقانه در میان مردم"(صفحه 123 )
و این بخش با بررسی کتاب قرائت داستانهای عاشقانه توسط شارلوت برانزدن ادامه می یابد.

فصل چهارم با عنوان فیلمهای عامه پسند نام گذاری شده است و این گونه آغاز می شود " مطالعه درباره فیلم منشا طیف گسترده ای از نظریه ها و روشهای تحلیلی بوده است، فیلم را بر حسب این موضوع مطالعه کرده اند که به منزله شکلی از هنر، واجد چه توانمندی های بالقوه ای است ،همچنین فیلم را بر حسب تاریخ آن مطالعه کرده اند ..."
در بخش ساختارگرایی و فیلمهای عامه پسند ساختارگرایی سوسور و اشترواس به مخاطب شناسانده می شود.
سپس به بررسی کتاب« ششلول ها و جامعه»، نوشته ویل رایت که از رهیافت سوسور و اشتراوس استفاده برده است، به منظور تحلیل فیلمهای وسترن هالیوود مبادرت می ورزد.هدف رایت روشن شدن این موضوع است که " اسطوره های یک جامعه چگونه از طریق ساختارهایشان نوعی نظم مفهومی را به اعضای آن جامعه القا می کنند. سپس فیلمهای وسترن را به شانزده کارکرد روایتی تفکیک می کند. (صفحه 149و148)
پساساختارگرایی و فیلمهای عامه پسند بخش بعدی ست. در کتاب آمده ، پساساختارگرایان برخلاف ساختارگرایان  بر این باورند که ما درانتهای چرخه بازی زبانی ، به یک معنای نهایی نمی رسیم  زیرا هر دال ما را نه به یک مدلول ، بلکه به دال دیگر رهنمون می کند ،حتی رجوع به لغت نامه باز هم ما را به دال های دیگر می رساند. در آخر نمی توان به معنای نهایی رسید.از پرآوازه ترین ساختارگرایان ژاک  دریدا ست . او به منظور "توصیف ماهیت چند تکه نشانه،  واژه difference که هم به معنای تعویق است و هم به معنای فرق داشتن را ابداع کرد و گفت که معناهمواره به تعویق می افتد"(صفحه 153)
سپس نظریه لاکان که ماثر از بینش روانکاوی فرویدی است مطرح می شود. او سه مرحله معین از زندگی را نشان می دهد و به تشریح ویژگیهای هر مرحله مبادرت می ورزد.

در بخش لذت بصری فیلم  با مقاله لورا مالوی آشنا می شویم . این مقاله "کوششی است برای دخل و تصرف در روانکاوی پساساختارگرایانه لاکان به منظور نقد فمنیستی فیلم ؛
استوری این موضوع را تحلیل می کند که سینمای عامه پسند چگونه آنچه را مالوی نگاه خیره مردانه می نامد، تولید و بازتولید می کند... تصویر زن به دو شکل در این نظام گنجانده می شود ، زن هم مصداق امیال مردانه است و هم دال تهدید به اختگی"( صفحه162) 

مطالعات فرهنگی و فیلمهای عامه پسند آخرین بخش از سرفصل فیلم های عامه پسند است.
این بخش با نظریات کریستین گلدهیل شروع می شود. او در مقاله اش در دهه 1980 می نویسد "اخیرأ توجه منتقدان فمنیست دوباره به شکلهای عمده فرهنگ عامه معطوف گردیده است " و رابطه بین تماشگر و فیلم را نوعی"جرح و تعدیل می داند" "در جرح و تعدیل به منزله الگویی از تولید معنا تبادل فرهنگی فصل مشترک دو فرایند تولید و دریافت متن تلقی می شود، دو فرایندی که تعیین های همپوش اما ناهمسان در آن دخیل هستند. معنا نه به متن تحمیل می شود و نه اینکه خواننده منفعلانه آن را ادراک می کند، بلکه از کشمکش ها یا جرح و تعدیل بین چهارچوبهای متضاد سنجش و انگیزه تجربه حاصل می شود." (صفحه167)

پس از او جکی استیسی همین پژوهش را گسترش می دهد. او نیز می خواهد "از آن نوع جبرگرایی متن بنیاد که تماشاگران زن را مصرف کنندگان منفعل نگاه خیره مردان می داند فراتر می رود"(صفحه 168)
و جدول مفیدی از الگوهای متباین مطالعات فیلم و مطالعات فرهنگی بدست می دهد.

فصل پنجم کتاب روزنامه ها و مجلات عامه پسند نام دارد.
فرهنگ عامه در عرصه مطبوعات بعنوان اولین بخش به بررسی نقش نشریات عامه پسند در بیان آراء فرهنگ عامه  و  با نظریه  جان گریسرود آغاز می شود. گریسرود بر این باور است که "در بررسی نشریات باید از اخلاق گرایی بی ثمری که غالبأ در نقد آنها به چشم می خورد فراتر رویم "و بهتر است از این نوع مطبوعات ادراکی بدست آوریم متفاوت با آه و ناله های معمول درباره سودجو بودن و مبتذل بودن آنها"(صفحه 179)
بخش مجله های زنان و دختران به تحلیل  نظریه مک روبی درباره مجله جکی که از پرفروشترین مجلات ویژه دختران نوجوان در دهه 1970 بود ودلایل پرفروش بودن آن می پردازد. از آن جمله رمزگان داستان عاشقانه، رمزگان زندگی شخصی ، رمزگان مد و زیبایی و... را بیان می کند.(صفحه 193)
قرائت فرهنگ تصویری بخش دیگری ست که به  اهمیت تصاویر روزنامه ها ،مجلات و آگهی های تجاری اشاره می شود.

سرفصل موسیقی عامه پسند، شامل بخشهای اقتصاد سیاسی موسیقی پاپ ،جوانان و موسیقی پاپ، پاره فرهنگها ،قوم نگاری و همگونی ساختاری،واژه ها و موسیقی،سیاست و موسیقی پاپ است.
او در مبحث اقتصاد سیاسی موسیقی پاپ به نظریه های سایمن توجه می کند، سایمن فریت تحقیقات آدورنو و اعضای مکتب فرانکفورت را نظام مندترین تحلیل درباره فرهنگ توده ای می داند. آدورنو در مطالعتش در زمینه موسیقی عامه پسند ،آن  را هنجارین شده ، مولد گوش سپاری منفعلانه  و عامل تحکیم بخش اجتماعی می داند.
اما استوری می نویسد" صنعت موسیقی سازی به هیچ وجه مخاطبانی منفعل بوجود نمی آورد، یا اراده خود را بر چنین مخاطبانی اعمال نمی کند،  بلکه باید گفت بقا یا اضمحلال بخشهایی از این صنعت منوط از توان آن بخشها به واکنش نشان دادن به مصرف فعالانه مخاطبان است "(صفحه 233)

بخش جوانان و موسیقی پاپ با معرفی نظریه پردازان مهمی چون استوارت هال و پدی وانل به رابطه موسیقی پاپ و جوانان مبادرت می ورزد.
پاره فرهنگها ،قوم نگاری و همگونی ساختاری عنوان بخش دیگر است که استوری به اهمیت نوع مصرف که به نظر چشم اندازی وبری به طبقه دارد، اشاره می کند . در کتاب آمده " از طریق آیین ها ی مصرف است که پاره فرهنگها هویتهایی معنادار بوجود می آورند. مصادره به مطلوب گزینشی و استفاده ی گروهی از آنچه در بازار عرضه می گردد،عواملی هستند که همراه با یکدیگر تمایزها و تفاوتهای گروهی را معین و بیان می کنند" (صفحه 238)

بخش واژه ها و موسیقی،   معطوف به موقعیت واژه ها در موسیقی پاپ است و اینکه واژه ها درترانه ها بیش از یک واژه هستند .

در بخش سیاست و موسیقی پاپ نیز از کنترل موسیقی پاپ توسط دستگاه حاکمه نوشته شده است. از جمله سیاستهای رواج یک موسیقی توسط سیاستمداران سانسور است."درسال 1977، یعنی در بیست و پنجمین سالگرد تاج گذاری ملکه الیزابت ،سیاستمداران بریتانیایی از راههای مختلف کوشیدند تا ترانه ی «خداوند ملکه را مصون بدارد» از گروه موسوم به «پیستولهای سکس» را غدغن اعلام کنند . این ترانه غدغن شد و بلافاصله به پرفروشترین ترانه پاپ تبدیل گشت."(صفحه 255)

سرفصل بعدی مصرف کالا در زندگی روزمره نام دارد و شامل بخشهای نظریه های مصرف، مطالعات فرهنگی درباره ی مصرف کالا، مصرف پاره فرهنگی ،فرهنگ های هواخواهی و به یغمابردن متن و خرید به منزله فرهنگ عامه است.
استوری می نویسد اوایل دهه 1960 مصرف کالا در مباحث مربوط به تکوین جامعه مصرفی به یک موضوع فرهنگی تبدیل شد.
او بخش نظریه های مصرف را با نظریات مارکس آغاز می کند و در ادامه از هربرت مارکوزه و پی یر بوردیو سخن می راند.
بخش بعدی مطالعات فرهنگی درباره مصرف کالا است و دلایل پرداختن مطالعات فرهنگی به موضوع مصرف را بیان می شود. دلیل نخستین " فهم این موضوع که متون چگونه درست می شوند تا افاده ی معنا کنند، محققان را مستلزم بررسی مصرف کالا می کند"( صفحه 271) دلیل دوم "ماهیت سیاسی مصرف کالاست" مطالعات فرهنگی با نظریاتی که مصرف کنندگان را منفعلانی بازیچه دست نظام سرمایه داری می دانند، مخالف است.
مبحث مصرف پاره فرهنگی نیز پاره فرهنگهایی مانند کارگران و جوانان را حوزه های ابتدایی مطالعات فرهنگی می داند .
بخش فرهنگ هواخواهی و به یغمابردن متن، خواننده را  با آراء نظریه پرداز فرانسوی میشل دوسرتو آشنا می کند. میشل دوسرتو در کتاب «روال زندگی روزمره» به شیوه های عمل کردن توجه می کند و هدفش"عیان ساختن نظام های ترکیب عملیات است...  دوسرتو درپی واسازی اصطلاح مصرف کننده است و می خواهد آن فرایندی را برملا کند که در عملِ مصرف – یا آن طور که خود او ترجیح می دهد بگوید در تولید ثانوی – مستتر است.او استدلال می کند که مصرف عملی پیچیده و منتشر است. اما بی سر و صدا و تقریبأ به طرزی ناپیدا در هر مکان برای خود جا باز می کند، زیرا مصرف نه از طریق محصولاتش ،بلکه از راه نحوه ی استفاده از آن محصولاتی که نظم مسلط اقتصادی(برمصرف کننده) تحمیل می کند ،خود را آشکار می سازد."(صفحه 290)

در ادامه با نظریه جنکیز که تأکید بر هواخواهان متن دارد و تفاوتش با اندیشه دوسرتو آشنا می شویم.

در بخش بعدی تحت عنوان خرید به منزله ی فرهنگ عامه ، خرید کردن از ویژگیهای فرهنگ عامه شناخته می شود و گسترش فروشگاههای زنجیره ای و پژوهش مایک پرسدی از موضوعات دیگر این بخش است.

سرفصل آخر کتاب با عنوان جهانی شدن و فرهنگ عامه شامل بخشهای جهانی شدن ،جهانی شدن به منزله ی رواج فرهنگ امریکایی ، هژمونی و جهانی شدن .
در بخش اول توضیح تعریف جهانی شدن از دیدگاه های متفاوت ارائه می شود"جهانی شدن عبارت است از استقرار اقتصاد سرمایه داری در مقیاسی جهانی"(صفحه 312)
"جهانی شدن اصطلاحی ست برای توصیف آنچه «انقباض زمان و مکان» نام گرفته است"(صفحه313)
در مبحث جهانی شدن به منزله ی رواج فرهنگ امریکایی ، دیدگاه غالب درباره جهانی شدن مطرح می شود،دیدگاهی که جهانی شدن به معنای حل شدن تمامی فرهنگها در فرهنگ امریکایی ست ، که به همراه آن جهان تبدیل به دهکده جهانی می شود، با زبان انگلیسی به لهجه امریکایی؛
از این جهت نقدهای بسیاری به روند جهانی شدن وارد است از جمله اندیشمندانی که استوری از آنها نام برده  تامار لیبس و ایلایهیو کتس هستند آنها " در کتاب صدور معنا ، مصرف بین المللی سریال دالاس ... را مورد بررسی قرار دادند. پرسشی که آنان می خواستند پاسخ بگویند این بود که آیا برنامه های تلویزیون امریکا از قبیل دالاس صرفأ کالاهایی فرهنگی هستند که برای فروش در بازار جهانی عرضه می شوند یا این که برنامه های مذکور همچنین عواملی برای انهدام ارزش های بومی هستند"(صفحه 318)
هژمونی و جهانی شدن آخرین بخش است.استوری جهانی شدن را پدیده ای پیچیده می داند که برای شناخت آن باید مفهوم هژمونی در نظریات گرامشی را درک کرد.