نويسنده: علي ماجدي

3- منبع يابي بيروني ) Outsourcing (
    
    منبع يابي بيروني در توليد و تجارت جهاني، امروز بحث انگيزترين جنبه اقتصاد جهاني است. منبع يابي بيروني در يك كلام بهينه سازي توليد و تجارت در سطح شركت هاي جهاني است. بخش هاي از فعاليت هايي كه به طور مرسوم در محيط هايي با هزينه بالاانجام مي شد اكنون به جاهايي منتقل مي شوند كه عمدتا هزينه نيروي كار را كاهش مي دهند. فرآيند منبع يابي بيروني به مناطق يا شهرهاي از كشورها راهي مي شود كه همان سطح از خدمات و تخصص دنياي توسعه يافته را با قيمتي پايين تر عرضه مي كنند، لذا داراي منطق اقتصادي است. دو نوع منبع يابي بيروني وجود دارد. در اولين نوع عمليات كاركردي و تحقيقاتي به خارج از كشور منتقل مي شود و در اين ارتباط مراكز تلفن دوربرد و اينترنت مهم ترين عامل و سپس زبان مشترك كه معمولاانگليسي است براي شركت هاي بهره برداري كننده از منبع يابي بيروني عامل تعيين كننده است. لذا با توجه به منطق اقتصادي منبع يابي بيروني و دو عامل ذكر شده، هندوستان كشوري است كه بيشترين بهره برداري را از اين فرصت نموده است. نوع دوم منبع يابي بيروني كه به تدريج در شرف شكوفا شدن است، بهره برداري از خدمات پشتيباني و اداري است.
    
    
    اولين منبع يابي بيروني به معناي جديد خود كه فرامرزي است در دهه 90 قرن گذشته رخ داد، زماني كه ايرلند سازمان توسعه صنعتي خود را به اجرا گذاشت و به مركز الكترونيك اروپا تبديل شد. هندوستان بيشترين بهره برداري را از منابع بيروني به علت خطوط تلفن و اينترنت گسترده در مناطق خاصي مثل بنگلور و حيدرآباد و وجود متخصصان تحصيلكرده در زمينه كامپيوتر كه برنامه نويسي را با مهارت هايي در سطح متخصصين آمريكايي و اروپايي و مسلط به زبان انگليسي داشته، نموده است و موجب شد كه هندوستان از فقر مزمن نجات يابد و امروزه كشوري مطرح در سطح اقتصاد جهاني باشد. در قرن بيست ويكم كه ثروت و درآمد كشورها عمدتا از منابع انساني حاصل مي شود، باوجود افراد با هوش و تحصيلكرده در جهان مي توان مشاغلي را از كشورهاي ثروتمند جهان با استفاده از پروتكل هاي اينترنتي به كشورهاي جهان سومي كه چنين متخصصيني را دارند منتقل نمود كه نه تنها بيكاري را كاهش مي دهد بلكه موجب ثروتمند تر شدن كشور مي گردد. سه عامل زير ساختارهاي ارتباطات دوربرد، متخصصان كارآزموده و زبان انگليسي مهم ترين عوامل براي بهره برداري از منبع يابي بيروني تجارت است. هندوستان در بهره برداري از اين امكانات به قدري پيشرفت كرده است كه شركت هايي نظير موتورولاو جنرال الكترونيك مراكز پژوهشي خود را در اين كشور داير كرده اند و جالب است كه مديران منطقه اي در ايجاد چنين فضايي براي هند ايفاي نقش نمودند و دولت ملي نقش چشمگيري در اين فرآيند نداشته است. البته دولت هند نه تنها مشكلي براي اين مناطق ايجاد ننموده است، بلكه زمينه اينگونه فعاليت را براي آنان فراهم كرده است اما مديران منطقه اي نقش اصلي را داشته و در اين رابطه از اقتصاد جهاني هندوستان كشور پيشرو است و چين نيز با شتاب رو به افزايش در حال بهره برداري از اين فرصت است. امروز يادگيري زبان انگليسي براي بهره برداري از اين امكان، موضوعي است كه چيني ها آن را در دستور كار دارند. لذا منبع يابي بيروني را نبايد صرفا محدود به هندوستان ديد زيرا چين شتابان همان مسير را طي مي كند و نيز كشور فليپين كه افراد تحصيلكرده مسلط به زبان انگليسي را در اختيار دارد به مركزيتي در شرق آسيا براي دسته دوم فعاليت هاي منبع يابي بيروني يعني خدمات مالي و اداري نظير حسابداري شده است.
    
    
    منبع يابي بيروني در زمينه برنامه نويسي كامپيوتر، تحقيقات پزشكي و صنايع دارويي و فعاليت هاي اداري نظير حسابداري و حقوق رو به گسترش بوده و واقعيت آن است كه بخشي از فعاليت هاي منبع يابي بيروني، در صورتي كه زيرساخت اينترنتي و ارتباطات دوربرد فراهم باشد، به سهولت براي هر متخصصي فراهم است كه مي تواند در دفتر كوچكي و يا حتي در خانه خود براي زندگي فردي و كشورش درآمد ايجاد كند.
    
    
    نكته قابل توجه در اين خصيصه از اقتصاد جهاني آن است كه در صورتي كه دولت ها يا مديران محلي درك صحيحي از اين فرآيند داشته باشند، مي توانند رشد اقتصادي كشور خود را به ميزان قابل توجهي افزايش دهند و ا ين فرآيند با توجه به دستمزدهاي پايين تر در كشورهاي جهان سوم، پديده اي است كه كشورهاي پيشرفته نسبت به آن جبهه دارند، زيرا منبع يابي بيروني و گسترش آن باعث شده كه سطح بيكاري در آمريكا افزايش يابد و برآورد شده است كه طي يك دهه 6 ميليون شغل آمريكايي از آن كشور به جاهاي كم هزينه تر مثل هندوستان انتقال خواهد يافت. پديده اي از اقتصاد جهاني كه به نفع كشورهاي جهان سوم است، لذا بايد اعلام كرد كه برخلاف مخالفان جهاني شدن و اقتصاد جهاني كه آن را پديده اي آمريكايي و غربي مي دانند. هشياري و درك صحيح از اين فرآيند براي حداقل دو كشور هند و چين ثابت كرده است كه اين روند مي تواند به نفع كشورهاي جهان سوم باشد اما ضرورت آن درك درست دولتمردان و ايجاد فضاي مناسب براي بهره برداري از امكانات است كه به وجود مي آيد و بالاخره مي بايستي مجددا اين سوال را مطرح كرد. با توجه به افزايش تعداد تحصيلكرده هاي كشورمان آيا ما هم نظير هندوستان و يا چين توانسته ايم از منبع يابي بيروني به نفع مردم و كشورمان استفاده كنيم؟
    
    
    4- توليد و تجارت در مقياس جهان
    
    
    توليد و تجارت در سطح جهان براي شركت هاي جهاني فرآيندي است كه توسط شركت هاي چند مليتي آغاز شد و با انقلاب فناوري اطلاعاتي فراگير شد. روندي كه دولت ها ايجاد ننمودند كه بتوانند آن را متوقف نمايند، گرچه دولت ها اعم از دولت هاي پيشرفته و يا جهان سوم بنا بر مقتضيات منافع ملي گاها اين فرآيند را كند و يا حتي در برخي اوقات با همان انگيزه باعث سرعت آن مي شوند، در حالي كه شركت هاي بزرگ جهاني عامل اصلي اقتصاد جهاني مي باشند. توليد و تجارت با معيارها و ضوابط جهاني و با ديدگاه تقاضا و عرضه كل جهاني از سوي شركت ها محاسبه مي شود و آنان تلاش دارند با توجه به تنوع محصولات و فرهنگ هاي مختلف در بازارهاي سراسر كشورهاي دنيا جايگاه خود را پيدا نمايند. نگاهي به مارك هاي تجاري اتومبيل هاي سواري، وسايل خانگي، وسايل الكترونيكي، البسه، براي طبقاتي خاص، لوازم آرايشي و ... مشخص مي سازد كه چگونه مارك هاي تجاري در بازارهاي جهان جايگاه خود را پيدا كرده اند و لذا طبيعي است كه شركت هايي كه چنين مارك هاي تجاري اي را در اختيار دارند بايد به توليد و تجارت جهاني بينديشند و سهم خود را افزايش دهند. اكنون در اين راستا بايد ديد نقش دولت ها، شركت ها و سازمان هاي بين المللي اقتصادي چيست و هر يك از آنها براي موفقيت خود چگونه برنامه ريزي مي نمايند. لذا به نقش هر يك از سه ارگان به اجمال پرداخته مي شود.
روزنامه اعتماد ملي > شماره 534 22/9/86 > صفحه 6 (اقتصاد) > متن