پديده «جهاني شدن» اگرچه در محافل علمي قدمت چنداني ندارد اما در دو دهه اخير به يكي از بحث هاي مهم در سطح جهان تبديل شده است . موافقان و مخالفان وقوع اين پديده را اجتناب ناپذير مي دانند . كشورهاي جهان سوم و در حال توسعه كه نقش كمتري در مناسبات جهاني و شكل گيري و هدايت فرايندهاي اين پديده دارند بيش از ساير ملل تحت تاثير آن قرار مي گيرند . جمهوري اسلامي ايران نيز در اين رهگذر در معرض امواج اين پديده خواهد بود . موضوع اين مقاله نگاه به تبعات اقتصادي اين پديده براي ايران است ...
جهاني شدن ، به عنوان يك فرآيند رو به گسترش ، به مرور به تمامي جنبههاي زندگي بشري سيطره يافته و تاثيرات خود را اعمال مي نمايد . ضرورت توجه به اين فرآيند از آنجا ناشي مي شود كه ماهيت «جهاني شدن» به نحوي است كه عدم شمول فرد يا جامعه اي در اين روند همگاني ، آن را از مواهب و مزاياي آن بي بهره و از بسياري از فرصتهاي سياسي ، اقتصادي و اجتماعي ، محروم ميسازد . علل كناره گيري برخي جوامع از فرايند مذكور را مي توان در ديدگاه هايي كه تنها به جنبه منفي اين روند مي پردازد ، جستجو كرد ...
فناوري اطلاعات از يك سو به عنوان فناوري آزادي توانايي هاي مردم براي دستيابي به داده ها و برقرار كردن ارتباط را گسترش مي دهد و از سوي ديگر اين امكان را براي دولت ها فراهم مي آورد تا صافي هايي در مسير پايگاه هاي اينترنتي قرار دهند و تحت پوشش مقابله با مطالب غير اخلاقي مسير تعداد قابل ملاحظه اي از پايگاه ها را به منظور مقابله با حركت ها و ديدگاه هاي سياسي و مهار آنها مسدود كنند . متن اجتماعي ماتريس خاصي از روابط اجتماعي از جمله روابط سياسي است ...
بسياري از كشورهاي در حال توسعه كنوني ، روزگاري مستعمرات كشورهايي بوده اند كه امروزه علاوه بر توسعه يافتگي ، در سايه استثمار منابع اقتصادي و طبيعي اين كشورها ، به ثروت هاي عظيمي نيز دست يافته اند . دكتر ماهاتير محمد نخست وزير سابق مالزي ، با اشاره به سوابق تاريخي استعمارگران ديروز و توسعه يافتگان امروز ، معتقد است كه نبايد از ايده جهاني سازي براي استثمار نوين كشورهاي كوچك ، غارت منابع طبيعي و بهره گيري ناعادلانه از نيروي كار ارزان اين سرزمين ها ، در كنار سلطه بر بازار اين كشورها كه به رشد بي كاري و فاصله طبقاتي خواهد انجاميد ، بهره گيري شود .
در نظريه اصلي «جهاني سازي» تاكيد ميشود كه جريان فراگير روابط اقتصادي به گونهاي است كه فراتر از قدرت و ابتكار افراد و دولتها عمل ميكند و در روند خود ، اقتصادهاي ملي را مجبور به انطباق پذيري با شرايط حاكم بين المللي مينمايد و به ترجيحات بومي اهميتي نميدهد و اين روند نيز هيچ جايگزيني ندارد . اما با بررسي تحولات دهههاي گذشته در مييابيم كه آنچه عملا اتفاق افتاده است ، روندهاي قهرآميز اقتصادي بين المللي نيست ، بلكه اين سرمايه است كه براساس منطق ذاتي خود ، درصدد تحميل الگوهايش در همه جاي جهان است ، به عنوان مثال : سرمايه به دنبال پرداخت حداقل دستمزد به كارگران و بهرهگيري فزاينده از تكنولوژي است...
« جهاني شدن » در مفهوم غربي و اسلامي ، چه تاثيراتي و يا رهاوردي براي زنان داشته و دارد ؟ به بخشي از اين سوال ، توسط انديشمندان پاسخ هايي داده شده ، اما اين پاسخ ها به علت تنوع و تعدد ، ابهام ها و اشكالات جديدي ايجاد كرده اند . هدف اين مقاله آن است كه پاسخي روشن براي سؤال مزبور بيابد . براي دستيابي به پاسخ ، ابتدا تعريف « جهاني شدن » و تبيين تاريخ و سابقه آن و سپس مقايسه اي بين جايگاه و منزلت زن در جهاني شدن غربي و اسلامي مورد بحث و بررسي قرار گرفته اند .
فصل چهارم : تهران ميزبان كنفرانس جامعه اطلاعات منطقه اي آسيا و اقيانوسيه: تهران ميزبان كنفرنس / پيش نويس اعلاميه تهران / اعضاي گروه كاري ايران / تضمين ايمني اطلاعات / جوانان در بحثهاي اجلاس جهاني / جهاني سازي و ارتباطات / چرا جامعه اطلاعاتي دغدغه هاي همگاني نيست / اجلاس تهران در يك نگاه ماهنامه پردازشگر، شماره 37، سال 1384 صص 121-148
اجراي سياست هاي نوين اقتصادي در سراسر جهان با مشكلاتي جدي براي جوامع مختلف همراه بوده است . اجراي قوانين و معاهده هاي نهادهاي مالي بين المللي همچون بانك جهاني ، صندوق بين المللي پول و سازمان تجارت جهاني كه از پيشگامان تحميل چنين سياست هايي به كشورهاي مستقل مي باشند ، نه تنها پويايي اقتصادي چنين جوامعي را به دنبال نداشته است بلكه بر دامنه مشكلات آن ها افزوده است . بي شك تداوم چنين برنامه هايي ، از سويي به مشكلات جوامع مختلف دامن مي زند و از سوي ديگر ، بر قدرت شركت هاي چند مليتي مي افزايد .
مقاله حاضر ، محصول هم انديشي 19 تن از صاحب نظران در حوزه سياست و اقتصاد است . نويسندگان مقاله ، اعضاي «محكمه بين المللي جهاني سازي» هستند كه شعار «جهاني بهتر ممكن است» را دستور كار خود قرار داده اند . در اين مقاله ، ضمن انتقاد از عملكرد ابرقدرت هاي رسانه اي جهان در انحراف افكار عمومي نسبت به مخالفين جهاني سازي ، بر ضرورت توجه به آراء همه مردم جهان در برنامه ريزي ها تاكيد شده است . در ادامه ، ضمن هشدار نسبت به پديده سلطه سرمايه داران بر تعيين مسير امور ، عملي بودن راهكارهاي ديگري فراتر از «جهاني سازي» را به سردمداران مراكز تصميم گيري همچون «بانك جهاني» ، «صندوق بين المللي پول» و يا «سازمان تجارت جهاني» گوشزد كرده اند .
جهاني شدن پديده نوظهوري نيست بلكه فرايندي است كه همگام با افزايش آگاهي انسان نسبت به خود و محيط طبيعي و اجتماعي ، از آغاز تاريخ وجود داشته است . از جنگ جهاني دوم به بعد با رشد تجارت جهاني ، افزايش تحرك سرمايه درسطح بين المللي ، مهاجرت نيروي كار و كاهش موانع تجاري بر اساس قراردادهاي بين المللي ، شكل ديگر و سرعت فزاينده و دانش و فناوري و فروپاشي ابر قدرت شرق و پايان دوران جنگ سرد ، شتاب بي سابقه اي گرفته است . رشد تجارت جهاني درسالهاي 1950 تا 1994 و فزوني چشمگير آن بر رشد توليد جهاني ، واحدهاي توليدي كشورها را به بخشي از شبكه جهاني توليد و تجارت تبديل كرده است .
نويسنده مقاله ، جنگ نومحافظه كاران آمريكا عليه عراق را در راستاي جهاني سازي اقتصاد كاپيتاليستي ، ندانسته بلكه آن را مخرب روند جهاني سازي كه در گذشته از سوي دولت كلينتون دنبال مي شد ، مي داند از نظر نويسنده ، اين جنگ بيش از آن كه در جهت سلطه شركت هاي فرامليتي و جهاني بر دنيا باشد ، گامي در جهت تثبيت سلطه سياسي و ملي گرايانه آمريكا بر جهان و به ويژه منطقه خاورميانه مي باشد كه حتي مي تواند به جهاني سازي اقتصادي لطمه وارد كند و موجب شكافهايي بين قطبهاي اقتصادي جهاني ( آمريكا و اروپا ) شود .
يكي از چالشهاي اساسي بشري در دو دهه اخير ، مساله جهاني شدن و جهاني سازي است كه بر هويت و نظام ارزشي مردم ، به ويژه نوجوانان و جوانان ، تاثيري عميق گذاشته است . در اين مورد دانشمندان غربي مطالعات فراواني كرده اند اما ، به دليل يك جانبه نگري نظريه هاي زير بنايي و فرهنگ بسته بودن ابزارهاي پژوهشي آنها ، نمي توان نتايج تحقيقات آنان را بدون توجه به مطالعات ملي در ساير فرهنگها ، از جمله در فرهنگ ايراني ، پذيرفت و به كار بست . بر اساس اين ، در پژوهش مورد بحث ما ، علاوه بر نظريه پردازي در مقوله جهاني شدن و نظام ارزشي و هويت ديني و ملي ، مقياس هاي پژوهشي جديد ( شامل ابزارهاي سنجش نگرش به جهاني شدن ، هويت ديني و ملي ، نظام ارزشي ، وضعيت روان شناختي ، چگونگي فرزند پروري در خانواده ، و سنجش برنامه ها و عملكردهاي مدارس در موضوع جهاني شدن ) طراحي و تدوين و روايي يابي و اجرا شده است تا بتوانيم به سوالات تحقيق پاسخ دهيم ...
جهاني سازي با تحميل الگوهاي مختلف اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و ... همراه مي باشد كه نتيجه آن، به ويژه در جوامع سنتي، خلق ناامني ها و مخاطراتي است كه هم اكنون پيامدهاي آن اشكارا در همه جا مشهود و ملموس مي باشد. آنچه در پي مي آيد، گفت و گويي است با دكتر واندانا شيوا نويسنده و منتقد برجسته هندي كه به برخي از ناامني هاي حاصل از پديده جهاني سازي پرداخته است
در مقاله از سه دوره يا سه گونه جهاني سازي سخن رفته است: جهاني سازي پيامبرانه، جهاني سازي فيلسوفانه، جهاني سازي اقتدارگرايانه. هر چند جهاني شدن Globalization يا جهاني سازي Globalizing در چارچوب دانش هايي چون جامعه شناسي سياسي، جامعه شناسي اقتصادي، روابط بين المللي، جامعه شناسي فناوري و ... مورد تحليل قرار مي گيرد اما مولف سعي كرده است اين مقوله را از زاويه اي فلسفي انديشه اي بكاود و بررسي كند؛
جهاني شدن كه زمينه جهاني سازي است، از جهان بيني انديشه وران بزرگ جهان سرچشمه گرفته كه در راس همه، انبيا و حكيمان قرار دادند كه امروزه بر اثر كمرنگ شدن مرزها و برداشته محدوديت هاي جغرافيايي و ايجاد تسهيلات در رفت و آمدها، نيز آسان شدن تبادل اطلاعات و فزوني انواع رسانه هاي اطلاع رساني، روند جهاني شدن هر چه بيش تر سرعت مي گيرد؛ بنابراين، مساله تقارب ملل و تعارف و شناخت متقابل، امري حتمي و اجتناب ناپذير است و پيامدهاي آن چه زشت و زيبا، دامنگير همگان خواهد بود.....
+ نوشته شده در جمعه چهارم خرداد ۱۳۸۶ ساعت توسط جهانی شدن - عولمة - Globalization
|
اللهم كن لوليك الحجة ابن الحسن، صلواتك عليه و علي آبائه، في هذه الساعة و في کل ساعة، ولياً و حافظاً و قائداً و ناصراً و دليلاً و عيناً، حتي تسکنه أرضک طوعاً و تمتعه فيها طويلاً ××××××××××××××××× اين وبلاگ به ارائه مقالات و كتب و اخبار مرتبط با حوزه جهاني شدن و جهان اسلام مي پردازد. مجموعه مقالات اين وبلاگ از گرايش هاي مختلفي انتخاب شده اند و بيان آنها لزوما به معناي پذيرش محتواي شان نمي باشد. اهداف وبلاگ علمي و معرفي مجموعه اطلاعات مفيد در زمينه جهاني شدن به دانشگاهيان محترم است كه پيش از آن به صورت پراكنده در اينترنت موجود بوده است.